Trong đợt lũ lụt vừa qua, Thái Nguyên là địa phương gánh chịu những hậu quả nặng nề khi lũ lụt xảy ra trên diện rộng tại nhiều xã, phường. Hiện tại, về cơ bản công tác vệ sinh, khắc phục hậu quả của lũ cơ bản đã hoàn tất, nhưng những ảnh hưởng tới sức khỏe vẫn còn nhiều vấn đề phải quan tâm.
Mới đây, trong chương trình khám mắt thiện nguyện cho bà con vùng lũ của các bác sĩ Bệnh viện Mắt Hà Nội (cơ sở 2) đã phát hiện nhiều trường hợp gặp vấn đề về nhãn khoa. Ông Lê Xuân Đức, Phó Giám đốc Bệnh viện cho biết, buổi khám được thực hiện tại trường tiểu học Đào Xá, xã Tân Khánh, tỉnh Thái Nguyên – một địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề trong đợt lũ vừa qua.
Các bác sĩ đã khám cho tất cả 368 học sinh, toàn bộ thầy cô giáo trong trường và tiếp đón nhiều người dân trong khu vực đến khám mắt. Quá trình thăm khám cho thấy, có khoảng 30-40% học sinh có vấn đề về khúc xạ; 10 % gặp vẫn đề viêm nhiễm; nhiều trường hợp gặp tình trạng khúc xạ nặng phải chuyển viện để khám chuyên sâu hơn.
Người dân được các bác sĩ Bệnh viện Mắt Hà Nội 2 khám mắt miễn phí trong chương trình thiện nguyện.
Ví dụ điển hình như trường hợp thầy giáo Đỗ Xuân Thành, Hiệu phó Trường tiểu học Đào Xá bị vấn đề về mắt, nhưng nghĩ chỉ là phản ứng thông thường. Theo lời kể, đợt lụt vừa qua gia đình thầy Thành bị ngập sâu, cả gia đình phải tránh lũ trên mái nhà. Trong buổi khám mắt, do thấy có dấu hiệu sưng to, bầm một bên mắt nên các bác sĩ đã trực tiếp thăm khám. Kết quả cho thấy, thầy hiệu phó bị đau mắt đỏ sau nhiều ngày tiếp xúc với nước lũ bị ô nhiễm.
Hay một trường hợp khác là một nam sinh lớp 5, trường tiểu học Đào Xá, quá trình kiểm tra bé trai này khẳng định nhìn rất rõ, vì thế từ trước đến nay gia đình không đưa đi thăm khám. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cho thấy, bé trai bị cận thị đến 10 độ, nặng đến mức đến mức khi soi đèn, mắt không có phản xạ – một tình trạng có thể dẫn đến mù lòa nếu không can thiệp kịp thời.
Bác sĩ lý giải rằng, sở dĩ bé vẫn nhìn được bình thường là do chỉ bị cận một bên mắt, bên còn lại vẫn bình thường vì thế nên mắt vẫn điều tiết được và nhìn rõ. Chính vì thế gia đình mới chủ quan, không đưa đi khám nhưng về lâu dài sẽ rất nguy hiểm.
Trực tiếp tham gia đoàn khám thiện nguyện, BSCK I Đàm Đức Long cho biết, thực tế khi sống trong vùng ô nhiễm, nhất là do thiên tai như lũ lụt mắt bị ảnh hưởng nặng nề. Ngoài các tai nạn, chấn thương thì việc vệ sinh bằng nguồn nước ô nhiễm cũng là nguyên nhân gây viêm, đau mắt cho người dân. Trong đó trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thói quen tiếp xúc môi trường mà không có biện pháp bảo vệ.
Nhiều học sinh trường tiểu học Đào Xá, xã Tân Khánh phát hiện gặp vấn đề về nhãn khoa.
“Nước ô nhiễm chứa vi khuẩn, bụi bẩn và hóa chất độc hại xâm nhập vào mắt, gây viêm nhiễm cấp tốc. Trong đó viêm kết mạc (hay đau mắt đỏ) là bệnh phổ biến nhất, nếu không điều trị đúng cách có thể tiến triển thành viêm giác mạc, giảm thị lực nghiêm trọng, để lại sẹo giác mạc hoặc thậm chí thủng giác mạc – những biến chứng đe dọa thị lực vĩnh viễn”, bác sĩ Long chia sẻ.
Để phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro về nhãn khoa, nhất là sau lũ lụt, các bác sĩ khuyến cáo người dân:
- Tầm soát mắt định kỳ: Đối với trẻ từ 0-6 tuổi, cần kiểm tra sớm các bệnh lý như lác mắt, sụp mi, tắc lệ đạo, tật khúc xạ (cận/loạn/viễn thị, nhược thị), đục thủy tinh thể và bệnh lý võng mạc. Với trẻ lớn hơn và người lớn, nên khám mắt ít nhất 1-2 lần/năm, đặc biệt sau thiên tai.
- Xử lý ban đầu khi bị viêm nhiễm: Nếu mắt đỏ, ngứa, sưng hoặc chảy nước, hãy rửa ngay bằng nước muối sinh lý sạch (không dùng nước máy hoặc nước lũ). Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt tránh corticoid vì có thể làm tình trạng nặng thêm, dẫn đến biến chứng không hồi phục. Cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.
- Vệ sinh và phòng ngừa hàng ngày: Trong mùa lũ, đeo kính bảo hộ khi tiếp xúc nước bẩn, rửa tay sạch sẽ trước khi dụi mắt, và duy trì chế độ dinh dưỡng giàu vitamin A (cà rốt, rau xanh, cá) để tăng cường sức đề kháng cho mắt. Giáo dục trẻ em về vệ sinh mắt cũng rất quan trọng, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.