Cá sặc rằn hay còn gọi là cá bổi, cá lò tho, cá rô tía da rắn, là một trong những loài cá nước ngọt, nước lợ quen thuộc ở khu vực Đông Nam Á. Loài cá này phân bố nhiều tại Thái Lan, Campuchia, Lào. Ở Việt Nam loài cá này xuất hiện nhiều ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là Cà Mau, Đồng Tháp. Nhờ thịt thơm ngon, dễ chế biến và bảo quản, cá sặc rằn đã trở thành một trong những đặc sản nổi tiếng của miền Tây Nam Bộ.
Về hình dạng, cá sặc rằn có thân dẹt, vây ngực dài, vây lưng nhọn và kéo dài về phía sau. Lớp vảy của chúng ánh vàng nâu, trên thân có những sọc đen chạy chéo trông giống da rắn, cũng chính là lý do có tên gọi “sặc rằn”. Thịt cá thơm nhẹ, chắc và hơi dai, khi chế biến mang vị ngọt đặc trưng khó lẫn với loài cá khác. Trong họ sặc, nổi bật nhất là cá sặc bướm và sặc rằn, trong đó sặc bướm nhỏ chỉ bằng ngón tay cái, còn cá sặc rằn trưởng thành to bằng bàn tay người lớn, vảy có những lằn đen trắng xen kẽ rất dễ nhận biết.
Trước đây, cá sặc rằn sống nhiều ở vùng ao đìa, đầm lầy và sông rạch tự nhiên. Người dân miền Tây chỉ cần dùng chài, lưới là có thể bắt được cả mẻ lớn. Tuy nhiên, vào thời đó, cá sặc rằn không có giá trị thương mại cao, chủ yếu dùng trong bữa ăn gia đình. Khi mùa mưa kết thúc, khoảng tháng 10 – 11 âm lịch, người dân thường đánh bắt sặc rằn để làm khô ăn Tết. Cá được làm sạch, ướp muối rồi đem phơi nắng 2-3 ngày, tạo nên món khô cá sặc rằn đậm đà, có thể để dành ăn lâu dài.
Khô cá sặc từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trong đời sống miền Tây. Loại ngon nhất là cá cỡ vừa, khoảng 8–9 con/kg, sau khi phơi có thịt đỏ hồng, bụng cá dày mỡ béo ngậy, ăn không quá dai cũng không bở. Chỉ cần đem chiên vàng hay nướng than hồng, khô cá sặc đã đủ làm bữa cơm thêm đậm vị. Ngoài ra, người dân còn biến tấu thành nhiều món ngon như cơm chiên khô cá sặc, gỏi xoài khô cá sặc, hay cá sặc rút xương trộn gỏi, vừa dân dã vừa hấp dẫn. Không chỉ hợp ăn cùng cơm nóng, khô cá sặc còn là món “mồi nhậu” khoái khẩu, khiến nhiều người mê mẩn.
Nếu như trước đây cá sặc rằn được xem là món ăn nghèo thì ngày nay đã vươn lên thành đặc sản có giá trị cao. Trên thị trường, cá sặc tươi làm sạch, đóng gói sẵn có giá khoảng 120.000 đồng/kg. Khô cá sặc một nắng hoặc rút xương cao cấp có thể bán tới 400.000 đồng/kg. Nhiều hộ gia đình ở An Giang, Cà Mau đã gắn bó với nghề làm khô cá sặc rằn, coi đây là nguồn thu nhập ổn định. Một số cơ sở chế biến còn khẳng định sản phẩm hoàn toàn không dùng phẩm màu hay chất bảo quản, nhờ đó tạo được uy tín và chỗ đứng vững chắc trên thị trường.
Không chỉ dừng lại ở việc khai thác tự nhiên, vài năm trở lại đây, nghề nuôi cá sặc rằn phát triển mạnh ở nhiều tỉnh miền Tây. Cá có khả năng thích nghi tốt, sinh trưởng khỏe trong môi trường nước ngọt lẫn nước lợ, nhiệt độ thích hợp từ 25–30°C. Thức ăn chủ yếu là cám và bột cá, dễ tìm và chi phí không quá cao. Sau khoảng 8–10 tháng nuôi, cá đạt trọng lượng 100–150g/con là có thể thu hoạch. Với nhu cầu tiêu thụ ngày càng lớn, nuôi cá sặc rằn đang mở ra hướng đi mới giúp người dân cải thiện kinh tế.