Mỗi độ nước lũ về, khắp các cánh đồng miền Tây lại nhuộm vàng bởi sắc hoa điên điển. Loài cây dại từng gắn với những bữa cơm nghèo nay đã trở thành đặc sản được săn đón trong các nhà hàng, với giá có lúc lên đến 100.000 đồng/kg.
Bông điên điển vốn mọc hoang dại không ai ngó ngàng, nay thành đặc sản có hương vị lạ được "săn lùng" khi đến mùa
Điên điển hay còn gọi là muồng rút, điền thanh bụi, là loài cây thuộc họ đậu, thân gỗ nhỏ, cao từ 1–4m. Cây mọc nhiều ở những nơi trũng nước như đầm lầy, ruộng ngập, bờ rạch. Thân cây xanh óng ánh, có sọc tím, hoa vàng rực mọc thành chùm, nở rộ khi nước lũ dâng cao. Nhờ khả năng thích nghi tốt, cây điên điển có thể sinh trưởng mạnh mà không cần chăm sóc, không phân thuốc, lại ra bông sai, mang đến nguồn lợi đáng kể cho người dân vùng ngập nước.
Theo người dân miền Tây, xưa kia điên điển mọc dại khắp nơi, được xem là “rau nhà nghèo”. Mỗi mùa nước nổi, người dân chèo xuồng men theo bờ kênh, hái từng chùm hoa vàng rực để nấu canh, làm dưa, hoặc ăn kèm bún cá. Từ bông điên điển có thể làm thành các món ăn dân dã như: bông điên điển xào tép đồng, nấu canh chua cá linh, làm gỏi hoặc ăn sống chấm cá kho. Cứ thế, sắc vàng của điên điển trở thành biểu tượng mùa nước nổi, là đặc trưng của ẩm thực miền Tây.
Bông điên điển có vị ngọt đắng xen lẫn, lúc đầu hơi đắng nhưng khi nhai kỹ sẽ cảm nhận được vị ngọt bùi đặc trưng.
Người miền Tây có câu “mùa nước nổi mà thiếu cá linh, bông điên điển thì coi như chưa trọn mùa”. Khi hoa nở rộ cũng là lúc cá linh ngược dòng Mekong đổ về, tạo nên bộ đôi ẩm thực trứ danh. Mùa điên điển chỉ kéo dài 3–4 tháng, khoảng từ tháng 8 đến tháng 11 âm lịch. Khi nước rút, hoa tàn, cây kết trái, khép lại một chu kỳ sinh trưởng để chờ mùa sau.
Những năm gần đây, do nhu cầu thưởng thức tăng cao, nhiều nông dân đã nhân giống điên điển Thái Lan – loại cho bông quanh năm để trồng xen trên các bờ ruộng, bờ đê hàng rào hoặc bãi đất trống. “Trước kia nhà tôi có vài gốc tự nhiên, nay tôi trồng thêm cả vườn để bán. Nhờ chăm sóc đúng cách, cây cho bông quanh năm, vừa đẹp vườn vừa có thêm thu nhập", chị Hạnh (ở An Giang) chia sẻ.
Với giá bán trái mùa khoảng 50.000 đồng/kg, điên điển đã giúp nhiều hộ dân tăng đáng kể thu nhập, đặc biệt ở các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long.
Anh Hải (ở Đồng Tháp) kể: “Đến mùa, cả nhà tôi đi hái từ 2 giờ sáng, mỗi ngày được 20–30 kg, bán cho thương lái 25.000–40.000 đồng/kg, mỗi vụ cũng thu được vài chục triệu đồng".
Nhiều nhà hàng ở miền Tây đưa các món ăn từ bông điên điển vào thực đơn
Không chỉ được tiêu thụ trong vùng, bông điên điển còn theo chân thương lái đến TP.HCM, có mặt trong thực đơn của nhiều nhà hàng. Trên chợ mạng, giá bông điên điển dao động 80.000–100.000 đồng/kg, được xem là đặc sản quý vì khó bảo quản. Người bán phải đóng túi, ướp lạnh và giao trong ngày để giữ trọn hương vị.
Từ loài cây mọc hoang, bông điên điển nay đã bước lên bàn tiệc, có mặt trong các nhà hàng quán ăn và được du khách khắp nơi tìm đến để thưởng thức. Hương vị giòn, bùi, beo béo của hoa vàng làm cho các món ăn thêm phần đặc sản, khiến ai ăn thử cũng thích mê mẩn.