Đó là trường hợp bệnh nhân K.T.N (23 tuổi, Hà Nội), vừa phải nhập viện gấp vì méo miệng, mắt nhắm không kín, tê bì vùng mặt sau khi ngủ dậy. Theo chia sẻ, tối hôm trước do có việc về muộn, dù đã 23 giờ đêm nhưng N vẫn tắm nước lạnh. Tắm xong N vào phòng điều hòa nằm ngủ, sáng hôm sau ngủ dậy bỗng thấy miệng méo, cảm giác tê bì vùng mặt, cảm giác nặng đầu, mệt mỏi… lo lắng bị đột quỵ nên vội đi thăm khám.
Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ Nguyễn Thị Huyền Thu (Hà Nội) nhận thấy, bệnh nhân có dấu hiệu liệt mặt, mất nếp nhăn trán và rãnh mũi má trái, nhân trung lệch sang phải, mắt bên liệt nhắm không kín, nhãn cầu vận động lên trên và ra ngoài… Bệnh nhân được chỉ định làm thêm một số xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết. Kết quả không phát hiện tổn thương não hay bất thường của mạch máu não.
Từ kết quả trên, bác sĩ kết luận, bệnh nhân bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên bên trái, được kê đơn thuốc điều trị ngoại trú. Đồng thời, bác sĩ tư vấn hướng dẫn cho bệnh nhân cách bảo vệ mắt, chế độ ăn uống, tập luyện phù hợp; cảnh báo không tiếp xúc đột ngột với khí lạnh, giữ ấm cơ thể, hạn chế tắm đêm, không tắm bằng nước lạnh...
Rất nhiều người cho rằng mình trẻ khỏe nên tắm đêm, sau đó phải lãnh hậu quả bị liệt mặt, thậm chí đột quỵ. Ảnh minh họa.
Bác sĩ Huyền Thu cho biết, dây thần kinh số 7 hay còn gọi là dây thần kinh mặt, có nhiệm vụ điều khiển các cơ vùng mặt, giúp chúng ta thực hiện các biểu cảm như cười, nhăn mặt, chớp mắt... Đồng thời, dây thần kinh này còn tham gia điều tiết tuyến lệ, tuyến nước bọt và cảm nhận vị giác ở phần trước lưỡi.
Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên được hiểu là tình trạng tổn thương phần ngoại biên của dây thần kinh mặt, khiến các cơ nửa mặt bị liệt, dẫn đến méo miệng, nhắm mắt không kín, tê bì nửa mặt, đôi khi kèm theo đau vùng tai, giảm vị giác. Khác với liệt dây thần kinh số 7 trung ương (thường do đột quỵ), thể ngoại biên chỉ ảnh hưởng đến một bên mặt, không kèm yếu tay chân và hồi phục tốt nếu điều trị sớm.
Ths.BS Dương Văn Tâm, nguyên Trưởng khoa Liệt vận động và Ngôn ngữ (Bệnh viện Châm cứu Trung ương) cho biết, ai cũng có thể bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên. Không chỉ mùa đông mà ngay cả mùa hè cũng có thể xảy ra nếu nằm điều hòa quá lạnh.
Riêng đối với thời tiết lạnh như những ngày vừa qua, tỷ lệ mắc căn bệnh này sẽ tăng cao hơn, nhất là những người tiếp xúc lạnh đột ngột ngoài môi trường, tắm muộn, nằm điều hòa lạnh, nơi ở không được che chắn kín. Ngoài ra, liệt mặt còn có thể do nguyên nhân bị viêm xương đá, viêm tai giữa, viêm tai xương chũm, viêm tuyến mang tai, zona, hấn thương vùng đầu mặt…
Bác sĩ Dương Văn Tâm cho biết, liệt mặt có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, bất kể thời điểm nào nếu cơ thể tiếp xúc lạnh đột ngột. Ảnh: Lê Phương.
Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên nếu không được điều trị sớm có thể gây co cứng hoặc co giật cơ mặt, méo miệng lâu dài, khô – loét giác mạc do mắt không nhắm kín, rối loạn vị giác, tiết nước mắt, thậm chí ảnh hưởng tâm lý và thẩm mỹ khuôn mặt. Việc khám và điều trị trong 72 giờ đầu là yếu tố quyết định giúp phục hồi hoàn toàn.
Về điều trị, bác sĩ Dương Văn Tâm cho biết, trong y học cổ truyền việc điều trị căn bệnh này cho hiệu quả rất tốt với các phương pháp điện châm, xoa bóp bấm huyệt, thủy châm, chiếu tia hồng ngoại… Ngoài ra, có thể kết hợp với một số thuốc tây y để đạt hiệu quả nhanh và tốt nhất.
Để đề phòng căn bệnh này, bác sĩ Tâm khuyến cáo, mùa lạnh không ra trời lạnh quá sớm như đi chợ, đi thể dục. Kể cả khi trời sáng, khi ra lạnh cần phải che chắn cẩn thận toàn cơ thể, mặc đủ ấm nhất là vùng đầu - mặt - cổ. Không nên tắm quá muộn và cần ở nơi kín gió. Ngoài ra, người dân tránh tắm đêm, tắm nước lạnh hoặc vào phòng điều hòa khi cơ thể còn ướt; tăng cường sức đề kháng bằng chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và tập luyện hợp lý. Khi có dấu hiệu mắc bệnh cần phải đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không dùng các phương pháp chữa mẹo như dán đuôi lươn, đắp lá để điều trị bệnh.