Trong ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ trẻ em ở miền quê Việt Nam, bên cạnh quả sim, quả trâm, quả me, thì quả trứng cá cũng là một món quà vặt giản dị nhưng đầy hấp dẫn. Mỗi khi cây trứng cá vào mùa sai quả, những chùm quả đỏ mọng treo lơ lửng trên cành lại trở thành niềm vui nhỏ bé của đám trẻ con, để rồi ai từng nếm qua đều khó quên hương vị ngọt thanh đặc trưng.
Cây trứng cá có tên khoa học là Muntingia calabura, loài duy nhất trong chi Muntingia, có nguồn gốc từ khu vực Nam Mexico, vùng Caribe và Trung Mỹ. Ở Việt Nam, cái tên “trứng cá” được đặt dựa vào phần ruột quả chứa vô số hạt li ti trông giống như những bọng trứng cá nhỏ xíu. Quả thường mọc ở ven đường, trong vườn nhà hay được trồng để lấy bóng mát.
Theo quan sát, quả trứng cá có hình cầu, kích thước chỉ bằng đầu ngón tay, đường kính khoảng 1 cm. Khi còn non, quả có màu xanh, sau đó chuyển sang vàng và đỏ mọng khi chín. Vỏ mỏng, thịt quả mềm, mọng nước và tỏa mùi thơm thoang thoảng. Bên trong chứa nhiều hạt nhỏ màu vàng, ăn vào thấy ngọt mát và hơi dính môi. Cây trứng cá thích nghi với nhiều loại đất khác nhau, kể cả đất cát ven biển. Chỉ sau khoảng 2 năm trồng, cây đã có thể ra hoa kết quả và duy trì mùa quả gần như quanh năm.
Ngày nay, giữa đô thị ồn ào, cây trứng cá không còn phổ biến trong vườn nhà như trước mà chủ yếu được trồng ven đường làm cảnh hoặc lấy bóng mát. Tuy vậy, hương vị ngọt mát của quả trứng cá vẫn khiến nhiều người thành phố tò mò tìm mua, thưởng thức thử như một cách “ăn lại tuổi thơ”. Không ít người chia sẻ cảm giác thích thú khi được tận tay hái và nếm thử những quả nhỏ bé, đơn sơ mà gợi nhớ một thời ấu thơ mộc mạc.
Không chỉ gắn liền với kỷ niệm, quả trứng cá còn được khoa học ghi nhận về giá trị dinh dưỡng. Theo một nghiên cứu đăng trên Pharmacognosy Journal, trứng cá chứa nhiều hoạt chất có tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm tự nhiên và hoàn toàn lành tính. Điều này càng khiến loài quả dại tưởng chừng bình thường lại trở nên đặc biệt hơn.
Một số công dụng nổi bật của quả trứng cá đối với sức khỏe
Phòng ngừa ung thư
Quả trứng cá giàu chất chống oxy hóa, trong đó có hơn 24 loại hợp chất flavonoid và phenolic – những hợp chất từng được tìm thấy trong trà xanh. Flavonoid trong trứng cá có khả năng ức chế vi sinh vật gây bệnh và hỗ trợ ngăn ngừa sự hình thành, phát triển của các tế bào ung thư.
Hỗ trợ hạ huyết áp
Cao huyết áp thường xuất phát từ thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như hút thuốc, ăn mặn, nhiều chất béo hoặc do yếu tố di truyền. Quả trứng cá chứa nhiều oxit nitric – một chất tự nhiên giúp thư giãn thành mạch, cải thiện lưu thông máu và góp phần ổn định huyết áp.
Kháng khuẩn tự nhiên
Các nghiên cứu cho thấy quả trứng cá có chứa nhiều hoạt chất kháng khuẩn mạnh, có hiệu quả với một số loại vi khuẩn như tụ cầu khuẩn, S. epidermidis, P. vulgaris, K. rhizophila, C. diphtheriae... Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngày nay, khi nhiều loại vi khuẩn đã kháng kháng sinh.
Hỗ trợ điều trị bệnh gout
Từ lâu, nhiều quốc gia đã dùng quả trứng cá để giảm đau do gout. Người bệnh có thể ăn từ 9–12 quả mỗi lần, khoảng ba lần một ngày để cải thiện tình trạng đau nhức.
Tốt cho người tiểu đường
Một trong những lợi ích đáng chú ý của quả trứng cá là khả năng làm giảm lượng đường trong máu. Vì vậy, đây được coi là loại trái cây thích hợp cho người tiểu đường, có thể thay thế các loại hoa quả ngọt nhiều đường khác.
Nguồn cung cấp vitamin C dồi dào
Trong 100g quả trứng cá chứa khoảng 150mg vitamin C – một chất chống oxy hóa mạnh giúp tăng cường hệ miễn dịch, phòng ngừa cảm lạnh, hỗ trợ bảo vệ tim mạch.
Lưu ý:
Quả trứng cá không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe mà còn hoàn toàn không gây hại như một số lời đồn thổi. Ngược lại, loại quả dân dã này còn có khả năng hỗ trợ phòng ngừa nhiều bệnh tật, vì thế mọi người có thể yên tâm thưởng thức khi bắt gặp.
Tuy nhiên, cũng như bất kỳ loại trái cây nào khác, việc ăn quá nhiều hoặc sử dụng vượt mức khuyến nghị đều có thể tạo ra những tác động không tốt cho cơ thể. Do đó, hãy thưởng thức quả trứng cá với lượng vừa phải để vừa tận hưởng hương vị ngọt mát, vừa phát huy tối đa giá trị dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe mà nó mang lại.