Dừa sáp là một đặc sản nổi tiếng của vùng đất Vĩnh Long (tỉnh Trà Vinh cũ). Đây là loại quả đặc biệt không chỉ bởi hương vị béo ngậy, thơm lừng mà còn vì phần ruột dẻo quánh khác hẳn với dừa thường.
Dù có vẻ ngoài giống hệt trái dừa bình thường, nhưng khi bổ ra, phần cơm dừa sáp xốp, mềm và dẻo, nước bên trong sánh đặc như sáp nến, tạo nên cảm giác mới lạ khi thưởng thức. Chính sự độc đáo này khiến trái dừa sáp được nhiều người sành ăn săn lùng dù giá thành cao gấp hàng chục lần dừa thường.
Một trong những lý do khiến dừa sáp trở nên quý hiếm là vì loại cây này rất “kén đất”, chỉ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt. Nếu trồng ở vùng nước ô nhiễm, cây sẽ không cho quả có sáp. Bên cạnh đó, năng suất lại thấp: mỗi cây chỉ cho vài chục quả mỗi năm và chỉ khoảng 1/3 trong số đó có sáp. Bình quân mỗi buồng chỉ có 2–3 trái dừa sáp, khiến sản lượng không đủ để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Ông Em (ngụ tại Cầu Kè) cho biết, theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, giống dừa sáp xuất hiện ở địa phương từ năm 1924. Khi đó, một vị sư người Khmer sau thời gian du học ở Campuchia đã mang giống dừa này về trồng trong khuôn viên chùa. Thấy loại dừa có ruột lạ, dẻo và ngon, người dân quanh vùng bắt đầu xin giống về trồng theo. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, vì thương lái không thu mua và chưa có cách khai thác hiệu quả nên mỗi gia đình chỉ trồng vài cây để dành ăn trong nhà, không phát triển thành vùng trồng lớn.
“Gia đình tôi có một khu vườn chuyên trồng dừa thường để bán, riêng dừa sáp thì chỉ giữ lại đúng một cây cho con cháu ăn chơi. Khi người trong xóm xin giống, tôi cũng cho, nhưng thực ra hồi đó giống này còn rẻ hơn dừa thường vì thương lái gặp dừa sáp là trả lại. Không ai nghĩ sau này nó lại trở thành đặc sản đắt giá như vậy,” ông Em chia sẻ.
Hiện nay, dừa sáp không chỉ được tiêu thụ mạnh trong nước mà còn có mặt trên các sàn thương mại điện tử và các cửa hàng đặc sản tại thành phố lớn. Thời điểm khan hàng, giá tại vườn có thể lên đến 200.000 – 300.000 đồng/trái, trong khi một buồng dừa thường chỉ khoảng 100.000 đồng.
Đặc biệt, cuối tháng 10/2021, dừa sáp lần đầu tiên được đóng gói, vận chuyển bằng chuyên cơ và xuất khẩu sang Úc với giá bán lẻ từ 30 – 35 USD (tương đương khoảng 600.000 đồng) mỗi trái.
Không chỉ ngon khi ăn trực tiếp, dừa sáp còn được chế biến thành nhiều món hấp dẫn như sinh tố, chè, kem hoặc dầm với trái cây, mang đến hương vị béo ngậy nhưng không ngán. Trong những ngày hè oi ả, chỉ cần thêm một chút đường và sữa đặc, phần cơm dừa sáp đã trở thành món giải khát mát lạnh, khó cưỡng.
Lợi ích của dừa sáp với sức khoẻ
Giảm đau nhức xương khớp
Trong mỗi trái dừa sáp chứa nhiều dưỡng chất quý như canxi và magie, giúp củng cố hệ xương, ngăn ngừa các bệnh thường gặp ở người lớn tuổi như loãng xương hay đau nhức khớp.
Bên cạnh đó, các khoáng chất trong dừa còn giúp thúc đẩy quá trình phục hồi sau chấn thương, rất có lợi cho những người vận động nhiều.
Tốt cho hệ tiêu hóa
Không chỉ có hương vị béo ngậy, thơm ngon, dừa sáp còn chứa hàm lượng chất xơ cao, giúp hỗ trợ tiêu hóa, thúc đẩy quá trình đào thải độc tố và lợi tiểu. Ăn một lượng vừa phải thường xuyên có thể giúp tăng cường hoạt động của đường ruột, cải thiện tuần hoàn máu và tạo cảm giác nhẹ bụng, dễ chịu.
Giảm cân và làm đẹp da
Nhờ chứa nhiều chất chống oxy hóa, dừa sáp giúp làm chậm quá trình lão hóa, giảm cholesterol xấu và hỗ trợ đốt mỡ. Hàm lượng axit béo bão hòa trong loại quả này không gây tăng cân mà còn kích thích trao đổi chất trong cơ thể. Đặc biệt, lượng axit lauric chiếm tới 50% trong dầu dừa sáp giúp giảm mỡ máu và cải thiện vóc dáng. Đây cũng là loại thực phẩm được nhiều người ưa chuộng khi muốn duy trì cân nặng và làn da khỏe đẹp.
Ngăn ngừa ung thư
Dừa sáp chứa hơn 90% axit béo bão hòa cùng lượng lớn vitamin và chất chống oxy hóa. Những thành phần này giúp ngăn chặn sự hình thành các gốc tự do – nguyên nhân gây ra nhiều loại ung thư. Đồng thời, chúng còn tăng cường sức đề kháng, bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây viêm và bệnh mạn tính.
Thanh nhiệt giải độc, giải khát nhanh
Với đặc tính mát, dừa sáp là lựa chọn lý tưởng trong những ngày nắng nóng. Lượng chất xơ cao cùng khả năng thanh lọc giúp cơ thể giải nhiệt, lợi tiểu và nhuận tràng hiệu quả. Người dùng có thể ăn trực tiếp hoặc chế biến thành sinh tố, chè, kem… để thưởng thức vừa ngon miệng vừa giải khát.
Cải thiện chức năng não bộ
Theo nhiều nghiên cứu, các axit béo trong dừa sáp có tác dụng kích thích hoạt động của não bộ, hỗ trợ ngăn ngừa các bệnh như Alzheimer hay đột quỵ. Các hoạt chất này có khả năng hạn chế sự tích tụ protein gây bệnh trên tế bào thần kinh, góp phần bảo vệ trí nhớ và tăng cường khả năng tập trung.