Đi khám sức khỏe vô tình biết cả gia đình đều bị viêm gan
ThS.BS Đới Ngọc Anh, Khoa Viêm gan, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, dù hiện nay viêm gan B đã có vắc xin phòng bệnh, có thể điều trị kiểm soát được bệnh nhưng nhiều người chủ quan, không tầm soát và phát hiện sớm, vì thế khi biết mắc bệnh, gan đã tổn thương nặng nề. “Đây là một căn bệnh diễn biến âm thầm, nhưng nó “gặm nhấm” gan dần dần, đến khi vàng da, chướng bụng mới đi khiểm tra, lúc đó gan đã xơ nặng, thậm chí ung thư”, bác sĩ Ngọc Anh chia sẻ.
Bác sĩ Ngọc Anh cảnh báo, đường lây truyền viêm gan B khá đa dạng, nếu không phát hiện và điều trị có thể khiến cả gia đình mắc bệnh và lây ra cả cộng đồng. Theo đó, virus viêm gan B lây chủ yếu qua đường máu: Từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở là con đường lây truyền chủ yếu ở nhiều quốc gia; Qua tiêm chích và truyền máu không an toàn, chung kim tiêm, hoặc dụng cụ y tế chưa được vô trùng; Quan hệ tình dục không an toàn, nhất là khi có trầy xước niêm mạc. Dù có nhiều đường lây, nhưng thực tế vẫn hoàn toàn có thể dự phòng từ trong “trứng nước” căn bệnh này.
Bác sĩ Ngọc Anh hỏi bệnh một nữ bệnh nhân mắc viêm gan B tại phòng bệnh. Ảnh: Lê Phương.
Tại khoa Viêm gan, mới đây tiếp nhận một nữ bệnh nhân 32 tuổi (ở Lai Châu), đến điều trị vì bị xơ gan, do mắc virus viêm gan B. Trước đó, bệnh nhân khi đang mang thai ở tháng thứ 5 thì xuất hiện triệu chứng vàng da, vàng mắt, suy gan và chớm xơ gan. Các bác sĩ cố gắng giữ thai, nhưng đến tháng thứ 8 chị sinh non. Sau sinh, chị vẫn phải tiếp tục điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương do virus viêm gan B hoạt động tải lượng lớn, dẫn tới ảnh hưởng nghiêm trọng tới chức năng gan.
Đáng nói, không chỉ nữ bệnh nhân này, trong gia đình tất cả người thân cũng đều mắc bệnh này. Bệnh nhân cho biết, trước đó chị phát hiện bệnh từ năm 18 tuổi khi đi khám sức khỏe để xin việc. Bác sĩ khuyên chị nên vận động gia đình cùng kiểm tra. Khi đó, cả nhà phát hiện cùng bị nhiễm viêm gan virus nhưng chưa phải uống thuốc điều trị.
Theo lời kể, bố bệnh nhân mắc cả viêm gan B và C thể hoạt động, mẹ nhiễm viêm gan B. Năm người con trong gia đình, bao gồm chị, đều bị viêm gan B. Đáng lo ngại, bệnh nhân và chị gái đã bước vào giai đoạn đầu của xơ gan. Ngoài ra, một người anh rể và cháu trong nhà cũng mang virus viêm gan B. Như vậy, trong gia đình có tổng 9 người cùng mắc viêm gan B. Hiện nay, cả gia đình bệnh nhân đang dùng thuốc kháng virus và được tư vấn phòng tránh lây truyền sang thế hệ sau.
Bệnh âm thầm “gặm nhấm” lá gan mà không hề hay biết
Bác sĩ Đới Ngọc Anh cho biết, việc cả gia đình bị nhiễm viêm gan B không hề hiếm gặp, đó là hệ lụy của việc không phát hiện và tầm soát sớm căn bệnh này. Theo phân tích, nếu vợ hoặc chồng mắc viêm gan B, sau đó quan hệ tình dục không an toàn sẽ lây cho người còn lại. Khi người phụ nữ mang thai mắc viêm gan B, nếu không phát hiện và điều trị từ giai đoạn mang thai, virus sẽ lây sang con và tiếp tục không được phát hiện, việc lây nhiễm sẽ tiến triển theo sơ đồ hình cây.
Viêm gan B lây qua quan hệ không an toàn và từ mẹ sang con rất phổ biến. Ảnh minh họa.
Bệnh việm gan B do virus HBV gây ra, có thể ở dạng cấp tính hoặc mạn tính. Điều đáng lo ngại, đa số người bệnh không biết mình nhiễm virus vì không có triệu chứng rõ rệt. Họ vẫn sinh hoạt, lao động bình thường cho đến khi đi khám hoặc phát hiện ở giai đoạn muộn. Viêm gan virus B cấp lần đầu nhiễm có khả năng tự khỏi 95%, viêm cấp thường gặp ở người quan hệ tình dục không an toàn, tiêm chích. Còn đối với viêm gan virus B mãn tính, thường gặp khi lây truyền từ mẹ sang con và không được phát hiện sau đó. Với trường hợp này khi chuyển sang giai đoạn mãn tính sẽ phải điều trị uống thuốc suốt đời.
“Nhiều bệnh nhân chỉ biết mình mắc viêm gan B khi tình cờ khám sức khỏe hoặc nhập viện vì biến chứng. Đây chính là lý do bệnh khó kiểm soát, dễ lây nhiễm và gây hậu quả nặng nề cho người bệnh và cộng đồng”, bác sĩ Ngọc Anh cho hay.
Theo bác sĩ Ngọc Anh, bất kỳ ai cũng có thể nhiễm bệnh. Tuy nhiên, nhóm nguy cơ cao gồm: trẻ sơ sinh có mẹ mang virus, người tiêm chích ma túy, người có quan hệ tình dục không an toàn hoặc quan hệ đồng giới nam, người sống chung với bệnh nhân viêm gan B, nhân viên y tế, bệnh nhân chạy thận nhân tạo, người mắc bệnh mạn tính như tiểu đường, HIV hay viêm gan C.
Viêm gan B có thể phòng tránh bằng nhiều cách, trong đó có tiêm vắc xin từ khi trẻ chào đời. Ảnh minh họa.
Phòng bệnh không hề khó
Dù là căn bệnh dễ lây, nhưng phòng viêm gan B cũng không hề khó. Biện pháp đầu tiên là hãy tiêm phòng viêm gan B cho trẻ sơ sinh theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Với phụ nữ mang thai mang virus, cần phải điều trị, tầm soát từ khi mang thai, sau khi sinh con trẻ cần được tiêm kết hợp vaccine và huyết thanh đặc hiệu (HBIG) trong vòng 12 giờ sau sinh, hiệu quả bảo vệ có thể đạt trên 90%.
Với người trưởng thành, nên đi khám sức khỏe định kỳ, nếu không có virus thì hãy tiêm vắc xin phòng bệnh. Với người có virus cần được thăm khám định kỳ, xét nghiệm chuyên sâu, nếu tải lượng virus cao cần dùng thuốc điều trị. Ngoài ra, cần quan hệ tình dục an toàn bằng cách dùng bao cao su, với cặp vợ chồng muốn sinh con, tốt nhất hãy đi khám sức khỏe tiền hôn nhân trước.
Với người đã mắc viêm gan B cần khám định kỳ tại cơ sở chuyên khoa, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc để tránh bệnh tiến triển thành xơ gan, ung thư gan. Ngoài ra, để bảo vệ lá gan, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh: hạn chế bia rượu, thuốc lá, tránh tiếp xúc hóa chất độc hại, duy trì chế độ ăn uống khoa học và tập luyện thường xuyên.