Nấm tuyết (tên khoa học: Tremella fuciformis), còn gọi là ngân nhĩ, bạch mộc nhĩ, là một loại nấm có hình dáng độc đáo, trông như những bông hoa tuyết trắng muốt. Tai nấm xoăn, mỏng, xếp chồng thành từng lớp, khi khô có màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, lúc ngâm nở ra trong vắt và giòn dai. Điểm đặc biệt của nấm tuyết là chứa nhiều chất nhầy tự nhiên (polysaccharide), mang lại giá trị dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe cao.
Nấm tuyết có nguồn gốc từ Trung Quốc, được sử dụng trong ẩm thực và y học cổ truyền hàng ngàn năm. Ngày nay, nấm được trồng phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á như Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, và một số nước khác có khí hậu nhiệt đới. Ở Việt Nam, nấm tuyết được nuôi trồng tại các vùng có khí hậu mát, độ ẩm cao, đặc biệt là Tây Nguyên và một số tỉnh miền Bắc.
Nấm tuyết có thể được trồng và thu hoạch quanh năm nhờ công nghệ nuôi trồng trong nhà lưới, nhà lạnh. Tuy nhiên, mùa mưa và những tháng khí hậu ẩm mát thường cho năng suất cao hơn. Sau khi thu hái, nấm thường được sấy khô để bảo quản và xuất bán.
Trên thị trường, nấm tuyết khô có giá dao động từ 150.000 – 300.000 đồng/kg tùy loại và chất lượng. Nấm tươi ít phổ biến hơn, giá thường thấp hơn nhưng khó bảo quản và vận chuyển xa. Do có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, nấm tuyết được xem như một loại thực phẩm – dược liệu quý, có mặt cả trong bếp ăn gia đình lẫn các nhà hàng cao cấp.
Nấm tuyết không có mùi vị đậm như nấm hương hay nấm rơm mà thiên về vị thanh nhẹ, giòn, mát. Khi nấu, nấm hấp thụ hương vị từ các nguyên liệu khác, tạo nên sự cân bằng hài hòa cho món ăn. Chính vì thế, nấm tuyết được ưa chuộng trong các món canh, chè, súp, vừa bổ dưỡng vừa dễ ăn.
Các món ăn từ nấm tuyết rất phong phú và đa dạng, được chế biến theo cả món ngọt lẫn món mặn. Trong đó, nổi tiếng nhất là chè nấm tuyết hạt sen, táo đỏ – một món chè thanh mát, giàu dinh dưỡng, thường được phụ nữ ưa chuộng vì có tác dụng dưỡng nhan, giải nhiệt.
Với các món mặn, nấm tuyết thường xuất hiện trong canh gà hầm hay súp hải sản, giúp tăng độ ngọt và tạo cảm giác giòn dai lạ miệng. Ngoài ra, nấm tuyết còn được dùng làm salad trộn cùng rau củ và nước sốt mè rang, mang đến hương vị tươi mới, giòn sần sật. Không chỉ thế, trong ẩm thực dân gian, người ta còn nấu nước nấm tuyết đường phèn như một loại thức uống giải khát.
Các tác dung của nấm tuyết với sức khoẻ
Bảo vệ gan
Các polysacarit trong nấm tuyết có thể thúc đẩy quá trình tổng hợp protein và axit nucleic trong gan, cải thiện khả năng giải độc và có lợi cho sức khỏe của gan ở một mức độ nhất định. Nó cũng có thể tăng cường khả năng miễn dịch của con người và cải thiện khả năng kháng bệnh của cơ thể.
Ngoài ra, các axit amin, kẽm, selen và các nguyên tố khác trong nấm tuyết có tác động tích cực đến hoạt động của các tế bào miễn dịch trong cơ thể.
Giảm ho và giải quyết đờm
Nấm tuyết được mệnh danh là "kẻ thù của vi khuẩn", là một loại thuốc cổ truyền rất quý giá trong quan điểm của y học cổ truyền. Nấm tuyết có tính chất ôn hòa, vị ngọt, thuộc kinh phổi, dạ dày và thận, tác dụng dưỡng âm dưỡng phổi, dưỡng dạ dày và thúc đẩy sản sinh dịch.
Nấm tuyết có khả năng tiết dịch, giải khát, giảm ho, giảm đờm, giá trị dinh dưỡng không thua kém gì tổ yến, xét về giá cả và mùi vị thì nấm cũng phù hợp để bảo vệ sức khỏe không kém tổ yến. Loại này đặc biệt thích hợp với người bị nhiệt phổi, thể chất suy nhược, ho thường xuyên.
Ổn định lượng đường trong máu
Chất Tremella polysaccharide trong nấm còn có tác dụng làm tăng hoạt động của insulin và giúp ổn định lượng đường trong máu. Nhờ thế, đây còn là thực phẩm bổ dưỡng thích hợp cho người bệnh tiểu đường.
Điều đáng nói là hầu hết lipid trong tremella là phospholipid, rất hữu ích cho bệnh nhân tăng huyết áp, mỡ máu cao và xơ cứng động mạch.
Phòng ngừa và điều trị táo bón
Nấm tuyết rất giàu chất xơ, có thể giúp tăng nhu động đường tiêu hóa và đẩy nhanh quá trình bài tiết các chất chuyển hóa. Ăn nấm với lượng thích hợp có thể giúp ngăn ngừa táo bón, bôi trơn ruột, thúc đẩy bài tiết phân, giảm tích tụ mỡ trong cơ thể và ngăn ngừa béo phì ở một mức độ nhất định.
Ngoài ra, nấm tuyết còn có thể thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn có lợi trong đường ruột và giúp giảm táo bón hoặc tiêu chảy do mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.
Làm đẹp da
Tiêu thụ nấm tuyết lâu dài sẽ giúp làm tăng tốc độ trao đổi chất và lưu thông máu, làm cho làn da của chúng ta ngày càng tốt hơn. Nấm này cũng có thể giữ ẩm cho da, ức chế sự lắng đọng sắc tố trên da ở một mức độ nhất định, đồng thời làm đẹp và loại bỏ tàn nhang.
Lời khuyên khi chọn nấm
Khi chọn nấm tuyết, nên ưu tiên loại có màu trắng ngà hoặc be nhạt, phần gốc hơi vàng hoặc nâu vàng, hình dáng nguyên vẹn. Nấm chất lượng thường có bề mặt sáng, không mốc, không bị sâu mọt và không lẫn tạp chất. Tránh chọn loại quá trắng vì có thể đã được tẩy bằng lưu huỳnh. Nấm ngon không có mùi lạ, sau khi ngâm sẽ có độ dai, không dễ gãy vụn và khi véo bằng tay sẽ không bị dính.
Về cách sơ chế, bạn nên ngâm nấm trong nước lạnh thay vì nước ấm hoặc nóng, vì nhiệt độ cao sẽ làm nấm mềm nhũn, dễ mất dinh dưỡng và trở nên dính. Sau khi ngâm lạnh, vớt nấm ra rồi đem đun sôi với nước nóng. Món nấm tuyết ngon và bổ dưỡng nhất nên được thưởng thức trong ngày sau khi chế biến.