Nhắc đến bụp giấm, nhiều người thường lầm tưởng đó là atiso đỏ, nhưng thực ra chúng là hai loài khác nhau. Bụp giấm hay còn gọi bụt giấm, có tên khoa học Hibiscus sabdariffa L., thuộc họ Bông (Malvaceae). Cây vốn có nguồn gốc từ châu Mỹ và châu Phi, rồi theo chân những luồng di cư mà lan sang nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam.
Lá bụp giấm có vị chua thanh, điểm thêm hương thơm nhẹ, có thể kết hợp trong nhiều món ăn
Cây bụp giấm không quá khó nhận diện. Thân cây màu đỏ tím, vươn cao khoảng 1,5 – 2 mét. Lá mọc so le, phiến lá có thể nguyên vẹn hoặc xẻ thùy như bàn tay, mép răng cưa nhỏ xinh. Khi đến mùa hoa, bụp giấm nở rộ sắc đỏ rực rỡ, tạo nên một góc vườn vừa tươi mới vừa có chút mộc mạc rất riêng.
Ngày trước, bụp giấm thường mọc dại ở bờ rào, bờ bụi. Người dân quê chỉ cần tiện tay hái ít lá non là đã có thể chế biến thành vô vàn món ăn. Lá bụp giấm có vị chua thanh, điểm thêm hương thơm nhẹ, khiến bát canh chua hay nồi cá kho thêm đậm đà. Nhiều gia đình còn muối chua thành từng nắm nhỏ, để dành ăn dần.
Trong ký ức của nhiều người, món canh chua cá lóc nấu lá bụp giấm chính là “đỉnh cao” của hương vị ngày hè. Cá lóc đồng thịt chắc, ngọt tự nhiên, hòa quyện cùng vị chua nhẹ và mùi thơm thoảng của lá bụp giấm, ăn kèm chén mắm ớt nguyên chất, khiến bữa cơm thường ngày trở nên hấp dẫn lạ thường.
Lá bụp giấm nấu canh chua cá là ngon và hấp dẫn hơn cả
Không chỉ lá, hoa bụp giấm cũng rất đa dụng. Cánh hoa đỏ thắm có thể nấu canh, làm mứt, nấu siro hay phơi khô để pha trà. Trà bụp giấm mang màu đỏ sẫm, vị chua dịu, vừa đẹp mắt vừa có lợi cho sức khỏe. Nhiều công trình nghiên cứu chỉ ra rằng bụp giấm chứa nhiều vitamin và dưỡng chất, giúp hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu – những căn bệnh phổ biến trong đời sống hiện đại.
Chính bởi những công dụng và hương vị độc đáo ấy, bụp giấm từ một loài cây ven hàng rào đã bước lên bàn tiệc thành thị. Hiện nay, lá bụp giấm tươi được bán trên chợ mạng với giá khoảng 70.000 đồng/kg, còn búp đỏ thì có giá cao hơn, chừng 90.000 đồng/kg tại Hà Nội, TP.HCM. Không ít quán ăn, nhà hàng đã đưa món canh chua bụp giấm vào thực đơn, thu hút thực khách muốn tìm về chút hương vị dân dã.
Để đáp ứng nhu cầu ngày một tăng, nhiều hộ dân miền Trung và Tây Nam Bộ đã mạnh dạn trồng bụp giấm thành hàng hóa. Đây là loại cây dễ trồng, ít phải chăm sóc, lại thích hợp với khí hậu nhiệt đới. Nhờ đó, những đọt lá chua và bông hoa đỏ tươi từ vườn quê đã trở thành nguồn thu nhập đáng kể cho người nông dân.
Hiện nay nhiều người trồng bụp giấm để bán ra thị trường.
Bán lá bụp giấm trên chợ mạng, chị Hòa (ở TP.HCM) cho hay: "Lúc đầu rao bán nhiều người chưa biết tới lá này nhưng ai đã ăn thử thì thích mê mẩn vì hương vị độc đáo. Ngoài bán lẻ tôi còn bán sỉ vào các nhà hàng, quán ăn".