Ở những vùng rừng núi hay nương rẫy xa xôi, người dân đã quen với hình ảnh những đám rau mọc tự nhiên ven lối mòn, bờ rào hay triền đồi. Chúng từng bị xem là cỏ dại, không mấy ai quan tâm. Thế nhưng, ít ai ngờ rằng trong số đó lại có những loại rau có thể chế biến thành món ăn độc đáo, ví dụ như rau cải tía.
Cải tía mọc ở bìa rừng hay bờ rào, vốn bị coi là rau dại ít ai ngó ngàng nay thành đặc sản có hương vị lạ
Cải tía còn có tên gọi khác là cải bò, cải lông, là một loài cây nhỏ bé nhưng tràn đầy sức sống. Chúng có thân mềm, lá xanh đậm, mặt dưới hơi tím, mọc đơn lẻ hoặc thành cụm nhỏ trên những vùng đất khô cằn, nơi nhiều cây trồng khác khó sống nổi. Người dân địa phương cho biết, cải tía thường mọc ven rừng, bờ nương, khe suối hay dọc lối đi mòn hoặc ở bờ rào, đặc biệt nhiều ở các tỉnh Tây Nguyên, Quảng Ngãi, Tây Bắc...
Loài rau này có vị đắng nhẹ pha chút chát, nhưng khi ăn lại ngọt hậu, càng nhai càng dậy mùi. Chính cái vị lạ miệng ấy khiến không ít thực khách sành ăn ở thành phố phải tò mò tìm mua. Lá và ngọn non của rau được hái về luộc, xào, nấu canh hoặc trộn gỏi, thậm chí còn được dùng làm rau ghém ăn kèm với thịt nướng, cá suối. Người sành ăn cho rằng, món cải tía xào tỏi là cách đơn giản nhưng thể hiện rõ nhất hương vị đặc trưng của loại rau này, thơm nhẹ, vừa đăng đắng vừa thanh mát.
Cải tía có thể ăn sống hoặc nấu chín, đều có hương vị đặc biệt khiến ai thử lần đầu cũng thích mê mẩn
Ngày trước, cải tía chỉ là món ăn dân dã của người miền núi. Mỗi khi đi rẫy về, họ hái vài nắm rau non về luộc chấm mắm, ăn cùng cơm trắng. Nhưng vài năm trở lại đây, khi xu hướng tìm về ẩm thực tự nhiên, rau rừng và các món đặc sản núi rừng trở nên thịnh hành, loại rau từng bị bỏ quên này bỗng lên ngôi. Các nhà hàng đặc sản, quán ăn dân dã ở thành phố bắt đầu đưa cải tía vào thực đơn với cái tên nghe dân dã: rau rừng xào tỏi, cải rừng luộc chấm trứng hay canh cải rừng thịt băm...
Chị Ngọc (ở Đắk Lắk) chia sẻ: “Rau cải tía mọc tự nhiên chứ không ai trồng đại trà. Bà con đi rừng thấy non thì hái mang về ăn, bây giờ người ra tìm hái về mang bán, nhiều khách phải đặt hàng từ trước mới mua được. Vào mùa mưa là thời điểm cây phát triển xanh tốt nhất, lúc này vị đắng dịu lại và ngon hơn hẳn”. Chính vì chỉ mọc hoang và không thể trồng đại trà, rau cải tía rừng trở thành mặt hàng hiếm. Trên chợ mạng, loại rau này được rao bán khoảng 65.000 đồng/kg, nhưng không phải lúc nào cũng có sẵn hàng.
Cải tía rừng nấu canh tôm hay thịt bằm đều dậy mùi thơm ngon
Không ít người thành phố lần đầu thưởng thức loại rau này đều tỏ ra ngạc nhiên. Chị Giang (ở TP.HCM) kể: “Trong chuyến đi Tây Nguyên, tôi được giới thiệu món rau cải tía rừng. Ban đầu ăn tôi thấy hơi đắng, nhưng càng nhai càng thấy ngon, rất lạ miệng. Sau đó, tôi có nhờ người bạn mua giúp vài kg rồi mang về làm quà cho cả nhà, ai ăn cũng thích".