Gần đây, với sự thay đổi đổi đột ngột của thời tiết trong giai đoạn giao mùa thu - đông khiến nhiệt độ, độ ẩm không khí thay đổi thất thường, tạo điều kiện thuận lợi cho virus cúm phát triển và lây lan nhanh chóng. Đáng nói, không chỉ trẻ nhỏ - đối tượng dễ bị mắc và biến chứng nặng do cúm, trong giai đoạn này trẻ lớn cũng dễ mắc và trở nặng.
Điển hình như trường hợp cháu Đ.T.L (13 tuổi, Hà Nội) mới phải nhập viện điều trị và được chẩn đoán bị mắc cúm. Theo chia sẻ từ gia đình, trước đó một ngày trẻ sốt nóng từng cơn, nhiệt độ cao nhất lên đến 41 độ C. Dù đã uống thuốc hạ sốt nhưng đáp ứng chậm, khoảng 3-4 giờ một cơn sốt, trẻ mệt mỏi kèm theo ho tăng lên, ho có đờm, không khạc, ngạt mũi nhiều, sổ mũi trong, hắt hơi, nôn ít ra đờm trắng nên đưa đi khám.
Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa Nhi Trần Thị Kim Ngọc (Hà Nội) cho biết, sau thăm khám ghi nhận trẻ có các biểu hiện của hội chứng viêm long đường hô hấp. Đồng thời cho làm xét nghiệm tìm nguyên nhân, kết quả cho thấy cháu L dương tính với cúm A và được kê đơn thuốc điều trị.
Không chỉ trẻ nhỏ, trẻ lớn cũng bị mắc cúm và biến chứng. Ảnh minh họa.
Không may mắn như bệnh nhi trên, cháu Đ.T.H (11 tuổi, ở Hà Nội) ban đầu cũng có triệu chứng sốt, đau mỏi người nên gia đình tự đi mua thuốc về uống. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng ngày càng tăng nặng, xuất hiện tình trạng sốt cao, khó thở nên được đưa đến viện thăm khám. Tại bệnh viện, sau khi khám và làm các xét nghiệm, cháu H được chẩn đoán dương tính với cúm A, biến chứng viêm phổi nặng phải nhập viện điều trị ngay lập tức.
Bác sĩ Trần Thị Kim Ngọc cho biết, thời gian gần đây số trẻ mắc cúm tăng cao, chiếm khoảng 70-80% số bệnh nhi đến khám. Do vậy, bác sĩ lưu ý, nếu cha mẹ thấy trẻ sốt cao không hạ, khó thở, khò khè tăng, nôn nhiều, bỏ ăn hoặc mệt lả thì đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nặng.
Theo bác sĩ Ngọc, virus cúm lây trực tiếp qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Thời gian ủ bệnh trong khoảng 2 - 3 ngày. Thời điểm lây mạnh nhất: Giai đoạn khởi phát, kéo dài khoảng 5 - 7 ngày. Tác nhân gây bệnh chủ yếu là các chủng cúm A/H3N2, A/H1N1 và cúm B.
Cúm mùa là bệnh lành tính, nhưng cũng có thể gây biến chứng nguy hiểm như: viêm phổi, nhiễm khuẩn tai mũi họng, hoặc biến chứng nghiêm trọng hơn là tràn dịch màng phổi, viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim, suy đa phủ tạng.
Theo bác sĩ Ngọc, trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ suy dinh dưỡng, béo phì, hen hoặc suy giảm miễn dịch là người dễ mắc cúm và gây biến chứng nặng. Tuy nhiên, cũng không loại trừ những trẻ lớn, người trưởng thành mắc cúm. Đặc biệt, nếu chủ quan, điều trị không đúng cách sẽ gây biến chứng nặng.
Việc dùng thuốc điều trị cúm cần phải có sự tư vấn và kê đơn từ bác sĩ. Ảnh minh họa.
“Phần lớn bệnh cúm do virus gây ra, không cần dùng kháng sinh. Tuy nhiên, nếu có bội nhiễm vi khuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị phù hợp”, bác sĩ Ngọc cho hay và chỉ ra các dấu hiệu nghi ngờ bội nhiễm ở bệnh nhân mắc cúm như:
- Sốt giảm rồi tăng trở lại;
- Ho đờm xanh, vàng;
- Viêm mũi mủ, viêm tai giữa mủ;
- Xét nghiệm có bạch cầu và bạch cầu trung tính tăng, CRP tăng cao, X-quang phổi có tổn thương.
Để phòng ngừa cúm cho trẻ, bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:
- Vệ sinh tay thường xuyên: rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi.
- Che miệng khi ho, hắt hơi: khi hắt hơi trẻ dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo để tránh phát tán virus.
- Giữ môi trường thông thoáng: mở cửa phòng 20-30 phút mỗi ngày, hạn chế cho trẻ đến nơi đông người tránh lây nhiễm chéo.
Để phòng cúm ngoài vấn đề vệ sinh, tiêm vắc xin là biện pháp an toàn và hiệu quả nhất. Ảnh minh họa.
- Dinh dưỡng đầy đủ: cho trẻ ăn đa dạng, tăng cường rau xanh, trái cây, uống nhiều nước ấm, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên để tăng sức đề kháng.
- Hạn chế nguồn lây bệnh: Hạn chế sinh hoạt, tụ họp đông đúc trong thời gian dịch bùng phát.
- Tiêm vắc xin phòng cúm định kỳ: đây là biện pháp phòng ngừa cúm hiệu quả và an toàn nhất, cần được nhắc lại hàng năm để tạo miễn dịch theo lịch tiêm lý tưởng sau:
+Trẻ em từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn: 0,5 ml/lần tiêm.
+Trẻ 6 tháng đến dưới 9 tuổi: nếu chưa từng tiêm hoặc chưa mắc cúm, cần tiêm 2 mũi, cách nhau ít nhất 1 tháng; sau đó nhắc lại hàng năm.
+Trẻ trên 9 tuổi và người lớn: tiêm 1 mũi/năm để duy trì miễn dịch.
- Theo dõi sức khỏe: Khi trẻ sốt cao, ho nhiều, khó thở hoặc nôn ói cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.