Mùa nắng nóng đang bước vào giai đoạn cao điểm. Tình trạng quá nhiệt ở các phương tiện giao thông, tuy không phổ biến, vẫn là nguy cơ hiện hữu trên hầu hết các dòng xe, không phân biệt ôtô chạy xăng hay điện. Điều quan trọng lúc này là nếu sự cố xảy ra, cách ứng phó đúng với từng loại xe sẽ hoàn toàn khác nhau.
Xe xăng - dập nhanh bằng bọt và bột chuyên dụng
Xăng là nhiên liệu lỏng dễ bắt lửa, nhưng cũng có thể kiểm soát được nếu xử lý đúng phương pháp. Khi xảy ra va chạm hoặc rò rỉ, xăng thoát ra ngoài và bốc hơi tức thì. Chỉ cần một tia lửa nhỏ, hỗn hợp hơi xăng và oxy trong không khí lập tức tạo thành đám cháy lan nhanh theo dòng chảy của chất lỏng.
Điểm mấu chốt là xăng cần oxy để duy trì ngọn lửa. Chính đặc tính này tạo ra lợi thế trong công tác dập lửa: bọt chữa cháy chuyên dụng khi phun ra sẽ dàn trải và bao phủ toàn bộ bề mặt nhiên liệu, cô lập hoàn toàn tiếp xúc giữa xăng và oxy, từ đó dập tắt đám cháy trong thời gian ngắn. Với các đám lửa nhỏ mới phát sinh, bình chữa cháy cầm tay chứa bột hóa học cũng phát huy hiệu quả bằng cách tạo ra một lớp mây bột tác động trực tiếp vào phản ứng đốt cháy của nhiên liệu.
Nước, dù thường được dùng trong chữa cháy, thực ra chỉ đóng vai trò làm mát vỏ xe, ngăn nguy cơ phát nổ, chứ không đủ khả năng dập tắt trực tiếp ngọn lửa từ xăng.
Xe điện - thách thức từ "thoát nhiệt không kiểm soát"
Nếu hỏa hoạn ở xe xăng là cuộc chiến với nhiên liệu lỏng, thì cháy xe điện lại là một bài toán phản ứng hóa học phức tạp hơn nhiều. Pin lithium-ion trên ôtô điện, khi bị hư hại, sẽ kích hoạt hiện tượng được gọi là "thoát nhiệt không kiểm soát" (thermal runaway), trạng thái mà các tế bào pin không chỉ tự sinh nhiệt mà còn tự giải phóng oxy bên trong, khiến ngọn lửa bùng phát dữ dội mà không cần nguồn oxy từ bên ngoài.
Chính đặc tính này khiến bọt hay bột chữa cháy, vốn hoạt động bằng cách ngăn oxy tiếp cận nhiên liệu trở nên gần như vô hiệu. Thay vào đó, giải pháp đúng đắn là làm mát cực nhanh và liên tục để phá vỡ phản ứng dây chuyền giữa các cell pin còn lại.
Ngoài nước, các đội cứu hộ còn sử dụng chăn chống cháy và bể ngâm để cô lập nhiệt lượng tỏa ra môi trường, ngăn đám lửa lan sang các phương tiện lân cận. Bình cứu hỏa gốc nước cũng là một lựa chọn hỗ trợ trong giai đoạn đầu.
Một điểm đặc biệt nguy hiểm: ngọn lửa từ xe điện sau khi tưởng chừng đã được dập tắt vẫn có khả năng bùng phát trở lại nếu nhiệt lượng còn tích tụ bên trong các cell pin chưa cháy hết. Đây là lý do lực lượng cứu hỏa phải duy trì làm mát trong thời gian dài sau khi ngọn lửa bề mặt đã tắt.
Theo kinh nghiệm lái xe được chia sẻ từ các bác tài, dù là ôtô xăng hay điện, điều tiên quyết là lập tức rời xa phương tiện đang cháy, áp dụng biện pháp dập lửa phù hợp nếu có thể và liên hệ ngay với lực lượng cứu hỏa. Tuyệt đối không đứng gần xe khi lửa đang lan rộng.