Tìm hiểu về 12 vị thần hành binh, hành khiển và phán quan
Trong vũ trụ có sao Mộc (hay còn gọi là Mộc tinh) mà người phương Đông thường gọi là sao Thái Tuế Tinh, 12 năm quay hết một vòng mặt trời. Hằng năm, sao Mộc sẽ đi ngang qua một cung trên đường Hoàng đạo, ứng với 12 con giáp từ Tý cho đến Hợi.
Khi sao Mộc đi vào cung Tý thì năm đó được gọi là năm Tý, sao Mộc đi qua cung Sửu thì năm đó được gọi là năm Sửu… Vì vậy, đó là sao năm và được tôn là vị “Hành khiển thập nhị chi thần”.
Người Phương Đông xa xưa có quan niệm tương đối phóng khoáng về thế giới thần linh, không coi đơn giản đó chỉ là một ngôi sao mà thần linh hóa thành 12 vị thần hành khiển (quan văn), hành binh (quan võ) hay còn gọi là thập nhị Đại vương hành khiển và tin rằng đó đều là những người thay mặt Ngọc Hoàng (vua của thiên giới) trông coi mọi việc trên thế gian. Mỗi vị thần sẽ thay phiên nhau trông coi một năm theo chu kỳ của 12 con giáp, bắt đầu là năm Tý cho đến năm Hợi.
Bên cạnh đó, các vị thần này còn được gọi là Đương niên chi thần, mỗi vị có trách nhiệm cai trị nhân gian trong cả một năm, xem xét mọi việc hay dở của từng người, từng gia đình, từng thôn, xã… để định công - tội tâu lên Thượng đế.
Sau đó, Thượng đế sẽ căn cứ vào bản công tội đó để chỉ thị cho người mới xuống cai trị định công - tội. Đại vương hành khiển sẽ lo việc thi hành những mệnh lệnh của Ngọc Hoàng, còn phán quan thì lo việc ghi chép công - tội của từng người, từng gia đình.
Theo đó, trong các vị hành khiển thì có vị nhân từ, có vị cương trực và có cả vị khắc nghiệt. Nếu như trong năm gặp được vị hành khiển nhân từ, cương trực, đức độ thì người dân sẽ no đủ, khảng khái, ít thiên tai, dịch bệnh. Ngược lại, nếu năm đó đói kém, bệnh tật, loạn lạc thì người ta tin rằng đó là họa do vị hành khiển năm đó giận dữ giáng xuống.
Vương hiệu của 12 vị quan hành khiển, hành binh, và phán quan
Năm |
Vương Hành Khiển |
Thần hành binh |
Phán Quan |
Tý |
Chu Vương |
Thiên Ôn |
Lý Tào |
Sửu |
Triệu Vương |
Tam Thập lục thương |
Khúc Tào |
Mão |
Trịnh Vương |
Thạch Tinh |
Liễu Tào |
Thìn |
Sở Vương |
Hoả Tinh |
Biểu Tào. |
Tỵ |
Ngô Vương |
Thiên Hao |
Hứa Tào |
Ngọ |
Tần Vương |
Thiên Mao |
Ngọc Tào |
Mùi |
Tống Vương |
Ngũ Đạo |
Lâm Tào |
Thân |
Tề Vương |
Ngũ Miếu |
Tống Tào |
Dậu |
Lỗ Vương |
Ngũ Nhạc |
Cự Tào |
Tuất |
Việt Vương |
Thiên Bá |
Thành Tào |
Hợi |
Lưu Vương |
Ngũ Ôn |
Nguyễn Tào |
Năm 2024: Quan nào hành khiển? |
Quan hành khiển năm 2024 Giáp Thìn là ai?
Quan hành khiển năm 2024 Giáp Thìn, vị quan hành khiển là Sở Vương hành khiển, Hoả Tinh hành binh chi thần, Biểu Tào phán quan.
Ngày nay, chúng ta nên tôn thờ các Quan Hành Khiển, Quan Hành Binh, Phán Quan là các vị anh hùng dân tộc, các vị thánh thiện lành của Việt Nam.
Các vị Quan Hành Khiển, Hành Binh, Phán Quan đều lấy theo tín ngưỡng Văn hoá Tâm linh của Người Việt.
Năm |
Vương Hành Khiển |
Thần hành binh |
Phán Quan |
Tý |
Hùng Vương (Nguyễn Vương) |
Thiên Phúc |
Nam Tào |
Sửu |
Trưng Vương |
Thiên giải |
Thanh Tào |
Dần |
Trần Vương |
Thiên Tài |
Hoàng Tào |
Mão |
Lê Vương |
Thiên Y |
Minh Tào |
Thìn |
Vũ Vương |
Thiên Đức |
Lương Tào. |
Tỵ |
Ngô Vương |
Thiên Quý |
Huyền Tào |
Ngọ |
Bùi Vương |
Thiên Ân |
Ngọc Tào |
Mùi |
Phạm Vương |
Thiên Thành |
Khánh Tào |
Thân |
Đỗ Vương |
Thiên Hỷ |
Trực Tào |
Dậu |
Huỳnh Vương |
Thiên Mã |
Cự Tào |
Tuất |
Lý Vương |
Thiên Khôi |
Thành Tào |
Hợi |
Phan Vương |
Thiên Phú |
Kiến Tào |
Màu sắc bài vị, quần áo của các vị quan hành khiển và phán quan
Màu sắc Quan Hành Khiển là luận theo màu sắc của thuyết Ngũ Hành, cụ thể như sau:
· Năm hành Kim (Canh, Tân) màu trắng;
· Năm hành Mộc (Giáp, Ất) màu xanh lá;
· Năm hành Thủy (Nhâm, Quý) màu đen, xanh nước biển;
· Năm hành Hỏa (Bính, Đinh) màu đỏ;
· Năm hành Thổ (Mậu, Kỷ) màu vàng;
Tục xưa cúng Đại vương hành khiển là vào đầu năm mới, ngay phút giao thừa, sửa lễ tiễn năm cũ là tiễn cả vị đại vương năm cũ và đón vị thần năm mới.
Mỗi năm trong các bài văn khấn giao thừa khi dâng hương ngoài trời đều khấn danh vị của các vị quan hành khiển cùng các vị phán quan, năm nào thì khấn danh vị cũng như phải sắm áo vải đúng màu với đương niên hành khiển năm ấy. Tên các vị hành khiển theo thập nhị địa chi, nhưng màu sắc bài vị, quần áo tuân theo phép ngũ hành.
Quan Hành khiển năm 2024 màu gì?
Năm 2024 là năm Giáp Thìn nên Quan hành khiển năm 2024 sẽ là: Sở Vương Hành khiển, Hoả Tinh hành binh chi thần, Biểu Tào phán quan.
Dựa vào bảng màu sắc bài vị, quần áo của các vị quan hành khiển và phán quan bên trên, người ta cho rằng giao thừa năm 2024 hành Mộc (Giáp, Ất), vậy nên quan hành khiển năm nay sẽ là màu xanh lá.
Tuy nhiên, việc chọn màu sắc cho nghi thức giao thừa và năm mới không nhất thiết theo thuyết Ngũ Hành, mà tuỳ theo lứa tuổi , tuỳ theo sở nguyện và tuỳ theo nghề nghiệp, tập quán vùng miền mà chuẩn bị trang phục cho phù hợp.
TS Vũ Thế Khanh, Tổng Giám đốc Liên hiệp UIA