Hoàn toàn không có ý xúc phạm khi hỏi như vậy. Chẳng qua, đây mãi mãi là một vấn đề lớn trong môn bóng đá nói chung (chứ cũng chẳng riêng gì trường hợp của Ole Gunnar Solskjaer hoặc Michael Carrick).
Ngay cả khi Solskjaer đang ở đỉnh cao thành công trong những ngày đầu dẫn dắt MU ở cương vị HLV lâm thời, những cây bút cố gắng khen tài huấn luyện của cựu cầu thủ này cũng không có cách nào chỉ ra được chỗ xuất sắc của ông. Đại khái cũng chỉ là “ADN MU thấm đẫm trong con người Solskjaer”, hoặc “phẩm chất MU chạy rần rật trong huyết quản Solskjaer”… Đấy có phải là công việc huấn luyện?
Solskjaer và Carrick chưa bao giờ dẫn dắt đội bóng lớn trước khi nhậm chức tại MU
Thật ra, cũng chẳng ai định nghĩa được công việc của một HLV trưởng trong môn bóng đá, một cách ngắn gọn, chính xác và đầy đủ. Ngắn gọn thế nào được, khi một cuốn sách hoặc giáo trình bóng đá vẫn chưa chắc đã nói hết chuyện – và bóng đá thì lại có rất nhiều sách hoặc giáo trình huấn luyện hoàn toàn khác nhau.
Một cuốn sách vào loại best-seller, do hai tên tuổi lớn Gianluca Vialli (cựu danh thủ) và Gabriel Marcotti (nhà báo nổi tiếng) cùng đứng tên tác giả, đã nói như vậy: huấn luyện bóng đá là công việc mơ hồ không ai nhìn thấy được!
Nhưng, có một điều ai cũng thấy được, và đấy chính là điểm chung giữa Solskjaer và Carrick: họ chưa từng cầm quân trong làng bóng đỉnh cao thực thụ, trước khi chính thức khoác lên mình cương vị HLV trưởng MU (Solskjaer bất quá chỉ dẫn dắt các đội bóng nhỏ như Molde hoặc Cardiff; Carrick chỉ huấn luyện Middlesbrough ở giải hạng Nhì).
Có một bình luận rất đáng lưu ý trong mùa bóng trước, nhưng nó đã chìm vào quên lãng ngay lúc này. Đấy là bình luận của cựu cầu thủ MU Roy Keane, khi HLV lâm thời Carrick đang bay bổng. Keane nói: Carrick không thể dẫn dắt MU một cách lâu dài. Cho dù MU toàn thắng trong phần còn lại của mùa bóng, Carrick cũng không bao giờ được giao ghế HLV trưởng. Chiếc ghế ấy phải thuộc về một HLV già dặn kinh nghiệm, đã chứng tỏ được thực tài ở các đội bóng lớn.
Vâng, Keane dự đoán sai, về việc MU có giao quyền huấn luyện lâu dài cho Carrick hay không. Nhưng ông nói đúng về bản chất của vấn đề: không thể giao việc lâu dài cho Carrick chưa từng huấn luyện bóng đá đỉnh cao!
HLV lâm thời và HLV trưởng là hai việc hoàn toàn khác nhau
Khoan nói chuyện vực dậy đội bóng như Solskjaer và Carrick, người ta thậm chí còn thành công vang dội hơn nhiều, khi từ bóng tối bước ra nhận chức HLV lâm thời. Roberto Di Matteo thậm chí đã đưa được Chelsea lên ngôi vô địch Champions League 2012.
Ngày xưa, Aston Villa có Tony Barton, tạm thời dẫn dắt đội bóng khi HLV nổi tiếng Ron Saunders bất ngờ chuyển sang Birmingham vào giữa mùa bóng. Và Barton lập tức đem về cho Aston Villa chiếc cúp C1 châu Âu năm 1982.
Carrick đang gây thất vọng kể từ đầu mùa giải
Giống như Solskjaer hoặc Carrick, Di Matteo và Barton đều chưa hề huấn luyện bóng đá đỉnh cao, đều chỉ dẫn dắt đội bóng một cách tạm thời, khi đội bóng của họ đang rơi vào giai đoạn khó khăn. Thế rồi, ngay sau chiến tích để đời (riêng với Solskjaer và Carrick thì chỉ đáng gọi là thành công vang dội), họ đều lộ rõ là HLV tầm thường và nhanh chóng chìm vào quên lãng. Tất nhiên, chưa thể khẳng định như thế về Carrick ngay thời điểm này. Nhưng trước mắt, những gì Carrick làm được cho MU kể từ đầu mùa đến nay thật đáng thất vọng.
Vẫn là vấn đề đã nêu: thật ra chẳng ai biết rõ Carrick làm gì. Lối chơi mà một đội bóng thể hiện trên sân chỉ là “sự phản chiếu” hoặc “hình ảnh minh họa” cho công việc của HLV, chứ đấy không phải là “sản phẩm trực tiếp” từ những gì HLV ấy đã làm – kiểu rõ ràng và cụ thể như bức tranh là sản phẩm trực tiếp của người họa sĩ.
Nhìn vào MU thời Carrick trong mùa vừa qua, người ta thấy ngay: đơn giản và hiệu quả hơn hẳn so với MU của Ruben Amorim trước đó. Tất cả bắt đầu từ chi tiết phòng ngự với 4 hậu vệ. Một cách nôm na, có vẻ như Carrick truyền đạt một lối chơi “dễ hiểu” vào lực lượng sẵn có, và bỗng nhiên cả đội chơi bóng một cách dễ dàng hơn.
Thêm vào đó là tinh thần chung của toàn đội cũng khác hẳn so với thời Amorim. Carrick làm sao để được như vậy… thì chịu! Trong bóng đá, cũng như trong cuộc sống, đấy luôn là vấn đề cực kỳ phức tạp, hầu như không thể giải thích (chứ ai mà chẳng muốn có tinh thần tốt, trong bất cứ việc gì).
Việc của HLV lâm thời luôn là như vậy. Việc của HLV trưởng, với thời hạn lâu dài, khác rất xa. Phải có chiến thuật, chiến lược lâu dài, và trong hầu hết trường hợp là phải tăng cường cầu thủ mới, thải loại cầu thủ không còn phù hợp… Hoàn cảnh công việc và đối thủ, cũng sẽ khác hẳn sau khi một HLV lâm thời hoàn thành nhiệm vụ “chữa cháy” và bước vào mùa bóng mới với mục tiêu lâu dài, phát triển.
Tóm lại, nếu một HLV thành công vang dội khi cầm quân tạm thời nhưng lập tức thất bại thảm hại khi cầm quân lâu dài, thì đấy là hai câu chuyện hoàn toàn độc lập, chẳng hề mâu thuẫn gì.
Bước vào “việc mới”, Carrick đã làm gì?
Bộ tứ hậu vệ dưới tay Carrick trong “việc cũ” không phải là vấn đề, bởi đấy là nhân sự sẵn có, muốn thay đổi cũng không được.
Tielemans được Carrick lựa chọn thay thế Casemiro nhưng chưa được như kỳ vọng
Hậu vệ trái Luke Shaw đến từ Southampton vào năm 2014, theo ý tưởng của HLV David Moyes, nhưng ký hợp đồng với HLV Louis Van Gaal. Trung vệ Lisandro Martinez đến từ Ajax, do HLV Erik Ten Hag tuyển chọn vào năm 2022. Trung vệ Harry Maguire đến từ Leicester, do HLV Solskjaer tuyển chọn vào năm 2019. Hậu vệ phải Diogo Dalot đến từ Porto, do HLV Jose Mourinho tuyển chọn vào năm 2018.
Đấy là 4 hậu vệ thuộc những trường phái khác nhau, được chọn bởi những HLV khác nhau, theo những ý đồ chuyên môn khác nhau. Và bây giờ, họ đang là bộ tứ hậu vệ ưng ý của HLV Michael Carrick – người chưa bao giờ làm công việc “tuyển chọn cầu thủ” tính đến trước mùa bóng này. Họ mà tỏ ra vững chắc, ăn ý, thì đấy mới là chuyện lạ.
Cầu thủ mới, do Carrick tuyển chọn, cũng không phát huy được gì. Tùy quan điểm, nhưng nhiều tờ báo chọn Youri Tielemans – tiền vệ vừa được Carrick chọn về MU mùa này – là cầu thủ tệ nhất trong trận đấu gần đây nhất của MU (suýt thua đội chót bảng Fulham).
Andrey Santos cũng tầm thường. Carlos Baleba thậm chí chưa từng xuất hiện. Xây dựng lực lượng có lẽ là việc làm quan trọng nhất của một HLV trưởng với thời hạn lâu dài. Carrick chưa làm được gì, hay đã làm nhưng thất bại thảm hại? Chúng ta không biết, chỉ biết sự thể hiện trên sân của MU cho thấy như vậy.
Tất nhiên, nhân sự cụ thể liên quan đến lối chơi. Hàng loạt bài báo trong thời gian gần đây giật tít đại loại như “Carrick đang làm gì ở MU?”, bởi rất rõ ràng: không có dấu ấn chiến thuật, bài bản gì trong cách chơi mà MU thể hiện trên sân. Hàng thủ nhanh chóng bộc lộ sơ hở khi các đối thủ tầm thường tấn công họ. Hàng công thì gần như chỉ có lối chơi cá nhân. Mùa trước, Carrick chỉ phải chuẩn bị cho mỗi tuần một trận.
Bây giờ, vẫn là Carrick ấy, với lực lượng ấy, nhưng MU phải đá với mật độ dày đặc hơn, ở mọi giải đấu – một cách lâu dài sẽ là 2 trận/tuần, trước những đối thủ hoặc giải đấu có tính chất chuyên môn khác hẳn nhau. Thực tế lập tức được phơi bày: MU chỉ thắng mỗi Sabah FK (đội yếu nhất Champions League), khi lần đầu tiên Carrick bước vào mật đội 5 trận/15 ngày. Còn lại là hòa Everton, Fulham và thua Manchester City (chỉ còn 10 người), Brighton.
MU thất bại không phải vì Michael Carrick (hoặc Ole Gunnar Solskjaer trước đây). Khả năng của họ chỉ đến thế. MU thất bại ở khâu (hoặc bộ phận) chọn HLV.