Trong bối cảnh hộp số sàn ngày càng trở nên hiếm hoi trên thị trường ôtô toàn cầu, một nghiên cứu từ Nhật Bản lại mang đến góc nhìn hoàn toàn mới về giá trị của loại hộp số này. Theo nhóm nghiên cứu do Giáo sư Ryuta Kawashima thuộc Đại học Tohoku dẫn dắt, việc điều khiển xe số sàn có thể kích thích vỏ não trước trán (prefrontal cortex) - khu vực chịu trách nhiệm về trí nhớ, khả năng tập trung và ra quyết định.
Theo một báo cáo từ trang tin địa phương Best Car Web, nghiên cứu cho thấy trình tự các thao tác khi lái xe số sàn kích hoạt vỏ não trước trán, vùng xử lý trí nhớ, sự chú ý và ra quyết định. Việc đọc tốc độ giao thông, nhả côn, chọn số bằng tay và điều chỉnh ga đều diễn ra cùng một lúc, và việc phối hợp chúng đòi hỏi mức độ tập trung cao độ để giữ sự chú ý của người lái từ giây phút này sang giây phút khác, đồng thời tính toán thời điểm chuyển số phù hợp với tốc độ và vòng tua động cơ. Chuỗi thao tác này buộc não bộ phải xử lý đồng thời nhiều thông tin, tạo nên một dạng “luyện tập nhận thức” diễn ra mỗi ngày.
Theo Giáo sư Kawashima, việc thường xuyên thực hiện những thao tác này có thể góp phần duy trì hoạt động của não bộ khi tuổi tác tăng lên. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với Nhật Bản – quốc gia đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số nhanh chóng.
Mặc dù nghiên cứu chỉ ra những lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe não bộ, thực tế là xe số sàn đang dần biến mất khỏi các showroom trên toàn thế giới.
Tại Nhật Bản, ôtô số sàn hiện chỉ chiếm khoảng 1-2% doanh số xe mới. Thị trường Mỹ còn thấp hơn, khi tỷ lệ người mua xe số sàn trong năm 2024 chỉ đạt khoảng 0,7%. Ngược lại, một số quốc gia châu Âu vẫn duy trì tỷ lệ sử dụng khá cao, tiêu biểu như Tây Ban Nha với khoảng 41% và Ý khoảng 48%.
Đến năm 2026, chỉ còn khoảng 24 mẫu xe mới tại Mỹ được trang bị hộp số sàn. Xu hướng điện hóa, hộp số tự động ngày càng thông minh cùng các hệ thống hỗ trợ lái đã khiến loại hộp số truyền thống này trở thành lựa chọn dành cho số ít người yêu thích cảm giác lái.
Các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh rằng kết quả này không có nghĩa xe số sàn là phương pháp phòng ngừa sa sút trí tuệ hay thay thế các biện pháp chăm sóc sức khỏe não bộ. Tuy nhiên, việc phải thường xuyên thực hiện những thao tác phức tạp khi lái xe có thể tạo ra mức kích thích nhận thức mà xe số tự động khó mang lại.
Trong khi ngành công nghiệp ôtô tiếp tục hướng đến tự động hóa và xe điện, nghiên cứu này mang đến một lập luận thú vị cho những người vẫn yêu thích xe số sàn. Bên cạnh yếu tố cảm giác lái và khả năng kiểm soát, loại hộp số truyền thống này có thể còn đem lại lợi ích bất ngờ đối với hoạt động của não bộ trong quá trình sử dụng hàng ngày.