Dòng hải lưu đảo ngược kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC) đóng vai trò quan trọng trong hệ thống khí hậu, giúp điều hòa các hình thái thời tiết toàn cầu. Đây là một hệ thống phức tạp bao gồm nhiều dòng hải lưu, hoạt động giống như một băng chuyền toàn cầu khổng lồ. Hệ thống này vận chuyển nước ấm từ vùng nhiệt đới về Bắc Đại Tây Dương, nơi nước được làm mát, trở nên mặn hơn và chìm sâu xuống dưới đại dương trước khi chảy về phía Nam.
Tuy nhiên, biến đổi khí hậu khiến băng tan, nước ngọt đổ vào đại dương và nhiệt độ biển tăng, làm AMOC mất ổn định trong hơn một thế kỷ qua. Nghiên cứu mới công bố của các chuyên gia cho thấy, nếu AMOC sụp đổ thì có thể khiến Đại Tây Dương giải phóng một lượng lớn khí CO2, từ đó làm nhiệt độ toàn cầu tăng thêm khoảng 0,2 độ C (ngoài mức tăng do con người gây ra).
Nguyên nhân chính dẫn tới kịch bản này là sự xáo trộn mạnh ở Nam Đại Dương, nơi các dòng nước sâu giàu carbon bị đẩy lên bề mặt và giải phóng vào khí quyển. Theo các chuyên gia, khả năng phục hồi của AMOC phụ thuộc lớn vào nồng độ CO2 trong khí quyển.
Ở mức CO2 của thời tiền công nghiệp (280ppm), AMOC có thể tự phục hồi sau khi bị gián đoạn. Tuy nhiên, ở mức 350ppm, vốn đã bị vượt qua từ năm 1988, dòng hải lưu đảo ngược kinh tuyến Đại Tây Dương có thể sụp đổ và không thể hoạt động trở lại trong hàng trăm năm.
Hiện nay, nồng độ CO2 đã đạt khoảng 430ppm, làm gia tăng đáng kể nguy cơ suy yếu, thậm chí có thể sụp đổ của AMOC
Từ đây, nhóm nghiên cứu cảnh báo khi nồng độ CO2 cao, AMOC có thể rơi vào trạng thái "lưỡng ổn định", tức là sau khi suy yếu dần trong hàng trăm năm thì nó có thể chuyển sang trạng thái sụp đổ hoàn toàn và duy trì lâu dài. Điều này sẽ tạo ra những biến đổi khí hậu cực đoan trên thế giới.
Cụ thể, mô hình dự báo của các chuyên gia cho thấy nếu AMOC ngừng hoạt động ở mức CO2 khoảng 450ppm thì nhiệt độ tại Nam Cực có thể tăng tới 6 độ C và Bắc Cực giảm khoảng 7 độ C. Sự đảo chiều này sẽ gây xáo trộn lớn cho hệ sinh thái và thời tiết ở phạm vi toàn cầu.
Các chuyên gia cho hay đại dương hấp thụ khoảng 1/4 lượng CO2 do con người thải ra. Do đó, nếu AMOC sụp đổ thì Nam Đại Dương có thể chuyển từ "bể hấp thụ carbon" thành nguồn phát thải, dẫn tới tình trạng nóng lên toàn cầu sẽ trở nên ngày càng nghiêm trọng hơn. Khi đó, con người sẽ phải đối mặt với nhiều hệ lụy do biến đổi khí hậu.