Nấm rơm (tên khoa học: Volvariella volvacea) là một trong những loại nấm ăn phổ biến nhất ở Việt Nam. Loại nấm này thường mọc trên rơm rạ mục sau mùa gặt, bởi vậy mới có tên gọi “nấm rơm”. Nấm có hình trứng hoặc hình cầu khi còn non, lúc trưởng thành nở bung thành dạng hình dù. Màu sắc nấm thay đổi từ xám tro, xám đen cho tới nâu nhạt. Thịt nấm mềm, vị ngọt nhẹ, mùi thơm đặc trưng.
Theo ghi chép, nấm rơm có nguồn gốc từ các nước châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ và Đông Nam Á. Ở Việt Nam, nấm rơm đã gắn bó lâu đời với đời sống nông thôn, vừa là món ăn quen thuộc, vừa mang lại nguồn thu nhập cho nhiều hộ nông dân.
Nấm rơm thích hợp với khí hậu nóng ẩm, thường được nuôi trồng vào mùa hè và đầu mùa mưa. Các vùng đồng bằng Nam Bộ, đặc biệt là Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, là những nơi có diện tích trồng nấm rơm lớn nhất cả nước. Ngoài ra, một số tỉnh miền Bắc như Hưng Yên, Ninh Bình cũng phát triển nghề trồng nấm này. Nhờ kỹ thuật nuôi trồng trong nhà kín và công nghệ kiểm soát nhiệt độ, hiện nay nấm rơm có thể được sản xuất quanh năm, đáp ứng nhu cầu thị trường.
Nấm rơm tươi thường có giá dao động từ 80.000 – 150.000 đồng/kg, tùy mùa vụ và chất lượng. Vào mùa khan hiếm hoặc khi nhu cầu tăng cao, giá có thể lên tới trên 180.000 đồng/kg. Ngoài nấm rơm tươi, thị trường còn có nấm rơm khô, nấm rơm đóng hộp phục vụ xuất khẩu, với giá cao hơn do tiện lợi trong bảo quản và vận chuyển.
Nấm rơm có hương vị tự nhiên thanh ngọt, dễ dàng kết hợp với nhiều nguyên liệu nên trở thành món ăn quen thuộc trong bữa cơm của người Việt. Một trong những món dân dã nhất là canh nấm rơm nấu ngọt, thường chỉ cần vài nguyên liệu đơn giản như cà chua, rau thơm là đã có bát canh thanh mát giải nhiệt. Với người ăn chay, nấm rơm kho tiêu được ưa chuộng bởi vị đậm đà, thơm nồng mà vẫn thanh nhẹ.
Ngoài ra, nấm rơm xào tỏi là món nhanh gọn nhưng giữ trọn vị ngọt tự nhiên và độ giòn của nấm. Trong những bữa tiệc, lẩu nấm rơm luôn được yêu thích nhờ hương thơm đặc trưng và sự bổ dưỡng. Với những ai cần bồi bổ sức khỏe, gà hầm nấm rơm lại là lựa chọn lý tưởng, bởi sự hòa quyện giữa vị ngọt của thịt gà và mùi thơm của nấm, tạo nên món ăn vừa ngon vừa bổ.
Khi sử dụng nấm rơm trong bữa ăn, người nội trợ cần lưu ý một số điểm quan trọng để đảm bảo an toàn và giữ trọn hương vị. Trước hết, phải chọn đúng nấm rơm tươi, tránh nhầm lẫn với những loại nấm độc có hình dáng và màu sắc gần giống. Nấm sau khi mua về cần được cạo sạch bụi bẩn, rửa kỹ bằng nước sạch trước khi chế biến. Khi nấu, nên cho nấm vào nước sôi khoảng 5 phút, đến khi thấy có bọt, nước ngả màu hơi nâu và tỏa mùi thơm đặc trưng thì vớt ra, rửa lại với nước lạnh 2–3 lần rồi để ráo. Sau bước sơ chế này, nấm rơm có thể được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau, nhưng cần dùng ngay, không nên để lâu vì nấm dễ bị héo và nhanh hỏng.
Trong 100g nấm rơm khô, thành phần dinh dưỡng rất phong phú với 21–37g chất đạm, 2,1–4,6g chất béo, 9,9g tinh bột và 21g chất xơ. Ngoài ra, nấm khô còn cung cấp nhiều vi chất quan trọng như canxi, sắt cùng các loại vitamin A, B2 và D. Ở dạng tươi, nấm rơm chứa khoảng 90% là nước, cùng với 3,6% đạm, 0,3% chất béo, 3,2% đường và 1,1% chất xơ. Bên cạnh đó, trong 100g nấm rơm tươi còn có 28mg canxi, 80mg phốt pho, 1,2% sắt và cung cấp khoảng 31 calo.
Tác dụng của nấm rơm với sức khỏe
Tăng cường hệ miễn dịch
Theo DrHealthBenefits, chiết xuất từ nấm rơm có khả năng hỗ trợ ngăn ngừa sự tấn công của vi rút và giúp nâng cao sức đề kháng của cơ thể. Nhờ đó, cơ thể được bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ nhiễm trùng do vi khuẩn hay nấm gây ra.
Hỗ trợ phòng ngừa ung thư
Nhiều nghiên cứu cho thấy, nấm rơm giàu chất chống oxy hóa giúp trung hòa các gốc tự do, từ đó hạn chế nguy cơ tổn thương tế bào. Đặc biệt, nấm chứa beta glucan – hoạt chất thường được ứng dụng trong hóa trị và xạ trị nhằm cải thiện hệ miễn dịch, góp phần ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư.
Giúp kiểm soát cholesterol
Nấm rơm cung cấp nhiều hợp chất có lợi như beta glucan, eritadenine và chitosan, giúp điều hòa mỡ máu và giảm cholesterol xấu. Một nghiên cứu trên nhóm người béo phì đã cho thấy, khi bổ sung nấm rơm trong chế độ ăn, mức cholesterol tốt (HDL) tăng 8%, chất béo trung tính giảm 15% và cân nặng giảm trung bình 3,6%.
Bảo vệ tim mạch
Với hàm lượng chất xơ, kali và vitamin C dồi dào, nấm rơm giúp kiểm soát huyết áp, giữ cholesterol ổn định và từ đó làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, cao huyết áp.
Nguồn vitamin B dồi dào
Nấm rơm còn là “kho vitamin B tự nhiên”, cung cấp đủ nhóm B cần thiết cho cơ thể. Việc bổ sung đầy đủ vitamin B không chỉ hỗ trợ trao đổi chất mà còn giúp phòng tránh các bệnh lý như mụn trứng cá, tim mạch và thậm chí giảm nguy cơ tử vong do thiếu hụt dưỡng chất.
Giàu protein, tốt cho cơ bắp
Trong 100g nấm rơm có tới 2,5g protein – lượng đủ để đáp ứng một phần nhu cầu hằng ngày. Protein trong nấm tham gia vào nhiều phản ứng hóa học trong cơ thể, đồng thời giúp cơ bắp săn chắc và khỏe mạnh hơn.
Tăng khẩu vị, kích thích ăn ngon miệng
Không chỉ bổ dưỡng, nấm rơm còn có hương vị thơm ngọt tự nhiên, dễ chế biến thành nhiều món ngon. Khi ăn, nấm giúp khơi dậy cảm giác thèm ăn, rất phù hợp cho những người đang mệt mỏi, chán ăn hoặc bị đắng miệng.