Bộ máy chính quyền địa phương khóa mới đi vào hoạt động
Theo Chỉ thị 08 về tổ chức kỳ họp thứ nhất của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Thủ tướng Chính phủ đề nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy chuẩn bị tốt công tác nhân sự để tổ chức kỳ họp thứ nhất HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, bảo đảm bộ máy này đi vào hoạt động chậm nhất từ 1/4.
Trường hợp đặc biệt chưa tổ chức được kỳ họp thứ nhất trước ngày 31/3 do chưa bố trí được nhân sự giữ chức chủ tịch HĐND cấp tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031 phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Thủ tướng giao Bộ Nội vụ chủ động phối hợp, hướng dẫn, đôn đốc thường trực HĐND cấp tỉnh hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng phê chuẩn kết quả bầu chức vụ chủ tịch, phó chủ tịch UBND cấp tỉnh theo quy định. Bộ Nội vụ cũng được yêu cầu phối hợp với Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn chức vụ chủ tịch, phó chủ tịch HĐND cấp tỉnh, chậm nhất 17h ngày 31/3.
Đẩy sớm công bố số liệu GDP và GRDP
Nghị định số 13/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 10/4/2026.
Tại Nghị định số 13/2026/NĐ-CP, Chính phủ thay đổi lịch phổ biến một số thông tin thống kê quan trọng của cơ quan thống kê trung ương so với Nghị định số 62/2024/NĐ-CP ngày 7/6/2024, cụ thể như sau:
Số liệu chính thức chỉ số giá tiêu dùng (CPI) phổ biến vào ngày 3 của tháng kế tiếp sau tháng báo cáo (theo Nghị định số 62/2024/NĐ-CP là ngày 6 của tháng kế tiếp sau tháng báo cáo).
Số liệu ước tính tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng, chứng chỉ phổ biến vào ngày 3 của tháng kế tiếp sau quý báo cáo (theo Nghị định số 62/2024/NĐ-CP là ngày 6 của tháng kế tiếp sau tháng báo cáo).
Số liệu sơ bộ tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng, chứng chỉ phổ biến vào ngày 3 của tháng đầu tiên của quý thứ hai sau quý báo cáo (theo Nghị định số 62/2024/NĐ-CP là ngày 06 của tháng đầu tiên của quý thứ hai sau quý báo cáo). Số liệu ước tính tỷ lệ thất nghiệp phổ biến vào ngày 3 của tháng kế tiếp sau quý báo cáo (theo Nghị định số 62/2024/NĐ-CP là ngày 6 của tháng kế tiếp sau quý báo cáo). Số liệu sơ bộ tỷ lệ thất nghiệp phổ biến vào ngày 3 của tháng đầu tiên của quý thứ hai sau quý báo cáo (theo Nghị định số 62/2024/NĐ-CP quy định vào ngày 6 của tháng đầu tiên của quý thứ hai sau quý báo cáo).
Báo cáo kinh tế - xã hội tháng, quý I, quý II và 6 tháng, quý III và 9 tháng, quý IV và cả năm phổ biến vào ngày 3 của tháng kế tiếp sau kỳ báo cáo (theo Nghị định số 62/2024/NĐ-CP là vào ngày 6 của tháng kế tiếp sau kỳ báo cáo).
Nghị định số 13/2026/NĐ-CP cũng đẩy lịch công bố số liệu GDP và GRDP lên sớm hơn so với Nghị định số 62/2024/NĐ-CP. Theo đó, đẩy sớm thời gian công bố số liệu GDP từ ngày mùng 6 lên ngày mùng 3 và thời gian công bố số liệu GRDP từ ngày mùng 1 lên ngày 29 của tháng trước.
Nhiều ưu đãi với dự án FDI có chuyển giao công nghệ
Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, được Quốc hội khóa XV thông qua năm 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/4/2026.
Theo đó, điểm c khoản 2 điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ đã bổ sung chính sách của nhà nước đối với hoạt động chuyển giao công nghệ. Cụ thể, ưu tiên chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng… với dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có nội dung chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo hoặc ứng dụng công nghệ tại Việt Nam. Bên cạnh đó, khuyến khích tổ chức, cá nhân nước ngoài chuyển giao công nghệ cho tổ chức, cá nhân Việt Nam nhằm nâng cao năng lực tiếp thu, làm chủ và đổi mới công nghệ trong nước.
Dùng tài sản trí tuệ để góp vốn, vay ngân hàng
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/4/2026.
Theo đó, Luật giao Chính phủ quy định chi tiết việc xác lập quyền đối với các đối tượng được tạo ra có sử dụng AI, đồng thời khẳng định nguyên tắc cốt lõi: tác giả, nhà sáng chế phải là con người; AI không được công nhận là chủ thể quyền. Đồng thời cho phép tổ chức, cá nhân sử dụng dữ liệu sở hữu trí tuệ đã công bố để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện AI, nhưng phải bảo đảm không gây ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu.
Điểm đáng chú ý là luật sửa đổi theo hướng cân bằng hơn giữa bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và lợi ích công cộng. Việc khai thác, bảo vệ quyền không được xâm phạm lợi ích của Nhà nước, xã hội và các chủ thể khác. Đồng thời, luật bổ sung cơ chế xử lý xung đột giữa các quyền trên cùng một đối tượng, cho phép tòa án chấm dứt quyền phát sinh sau nếu gây cản trở quyền đã được xác lập trước.
Luật cho phép quyền sở hữu trí tuệ được sử dụng để góp vốn, thế chấp, đầu tư và thực hiện các giao dịch thương mại; đồng thời yêu cầu chủ sở hữu phải thiết lập cơ chế quản trị nội bộ đối với loại tài sản này. Nhà nước cũng khuyến khích khai thác quyền sở hữu trí tuệ nhằm huy động nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.
Luật tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ khi thiết lập khung pháp lý cho việc số hóa toàn diện hoạt động quản lý, bao gồm phát triển hạ tầng số, dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu về quyền và giao dịch, cũng như ứng dụng dữ liệu lớn và AI trong xử lý nghiệp vụ, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả.
Về thủ tục, luật sửa đổi theo hướng đơn giản, linh hoạt hơn: mở rộng hình thức nộp đơn điện tử cho tất cả thủ tục; chuyển từ quy định liệt kê hồ sơ sang nguyên tắc chung; đồng thời tăng trách nhiệm của người nộp đơn về tính trung thực của thông tin.
Trong bối cảnh vi phạm sở hữu trí tuệ trên môi trường số ngày càng gia tăng, luật bổ sung quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp trung gian và các nền tảng số. Các chủ thể này phải triển khai biện pháp bảo vệ quyền, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng và chủ thể quyền khi phát hiện vi phạm.
Ngoài ra, luật cũng mở rộng phạm vi bảo hộ đối với nhiều đối tượng mới như kiểu dáng công nghiệp riêng phần, sản phẩm phi vật lý (giao diện đồ họa – GUI, biểu tượng – icon, tín hiệu cáp được mã hóa), đồng thời làm rõ ranh giới bảo hộ quyền tác giả khi loại trừ các đối tượng như ý tưởng, khẩu hiệu độc lập. Quy định về nhãn hiệu chứa tên “Việt Nam” cũng được siết chặt nhằm hạn chế tình trạng chiếm dụng.
Quy định mới về xử phạt trục xuất người nước ngoài
Nghị định số 59/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/4/2026, quy định về hình thức xử phạt trục xuất; biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính; đồng thời quy định việc quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất.
Nghị định gồm 6 chương, 44 điều, quy định cụ thể về đối tượng áp dụng; trình tự, thủ tục áp dụng hình thức xử phạt trục xuất; quyền và nghĩa vụ của người bị trục xuất; biện pháp quản lý người nước ngoài trong thời gian chờ trục xuất; cũng như trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định rõ đối tượng, trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính; các trường hợp áp dụng; quyền và nghĩa vụ của người bị áp dụng các biện pháp này.
Đối tượng áp dụng bao gồm: người vi phạm pháp luật hành chính bị tạm giữ hoặc bị áp giải; người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam thuộc diện bị trục xuất; người có thẩm quyền quyết định trục xuất, tạm giữ, áp giải; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thi hành các biện pháp nêu trên.
Tài khoản thanh toán phải dùng tên thật
Theo quy định tại Thông tư 30/2025 của Ngân hàng Nhà nước về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 15/2024 quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, từ ngày 1/4, toàn bộ tên tài khoản thanh toán phải đồng nhất với thông tin trên Căn cước công dân hoặc Thẻ căn cước nhằm nâng cao tính bảo mật và an toàn cho mọi giao dịch.
Theo đó, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có trách nhiệm kiểm tra lệnh thanh toán, bảo đảm tính hợp pháp, hợp lệ, trong đó đảm bảo thể hiện đúng số hiệu tài khoản thanh toán, tên tài khoản thanh toán trong thỏa thuận mở và sử dụng tài khoản thanh toán của khách hàng khi thực hiện giao dịch thanh toán và hiển thị đầy đủ trên chứng từ thanh toán.
Quy định này đồng nghĩa với việc các ngân hàng sẽ phải chấm dứt dịch vụ cho phép khách hàng đặt nickname cho tài khoản (hay còn gọi là iNick). Trước đây, một số ngân hàng cho khách hàng tự chọn nickname bên cạnh số tài khoản chính thức (tài khoản gốc) do ngân hàng cung cấp. Việc cấp nickname cho tài khoản giúp cá nhân hóa thông tin tài khoản của khách hàng, tên tài khoản dễ nhớ, ngắn gọn.
Người dân có thể gửi phản ánh vi phạm giao thông trên VneID
Nghị định số 61/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, quy định rõ quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính.
Nghị định số 61/2026/NĐ-CP quy định: Dữ liệu do cá nhân, tổ chức thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật cung cấp cho cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính thông qua một trong các hình thức sau: Trực tiếp đến trụ sở cơ quan, đơn vị của người có thẩm quyền hoặc hiện trường xảy ra vụ việc để cung cấp hoặc địa điểm khác do người có thẩm quyền quyết định; Thư điện tử, cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và ứng dụng khác trên thiết bị di động, số điện thoại đường dây nóng được công bố chính thức; Dịch vụ bưu chính; Kết nối, chia sẻ dữ liệu qua nền tảng số hoặc hệ thống tích hợp, chia sẻ dữ liệu theo quy định của pháp luật.
Nghị định nêu rõ cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu có quyền: Cung cấp dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật cho cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền thuộc các lực lượng theo quy định; Được bảo đảm bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích và thông tin cá nhân khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; Yêu cầu cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền thông báo kết quả xác minh, xử lý dữ liệu đã cung cấp bằng văn bản hoặc qua ứng dụng trên môi trường điện tử.
Cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu có trách nhiệm: Cung cấp đầy đủ thông tin về họ tên, địa chỉ, phương thức liên lạc trong trường hợp cơ quan, đơn vị tiếp nhận, thu thập dữ liệu cần liên hệ; Chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực, toàn vẹn của dữ liệu đã cung cấp; Phối hợp, hỗ trợ cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ việc khi được yêu cầu.
Nghị định quy định thời hạn xác minh không quá 30 ngày, kể từ ngày thụ lý xác minh. Đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn xác minh được kéo dài nhưng không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý xác minh.
Tăng chế tài vi phạm phòng cháy, chữa cháy
Nghị định 69/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 106/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, có hiệu lực thi hành từ ngày 20/4.
Nghị định mới ban hành bổ sung vi phạm quy định về trang bị, lắp đặt phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Theo đó, hành vi trang bị phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới không bảo đảm theo quy định sẽ bị phạt tiền 30-40 triệu đồng.
Nghị định này cũng sửa đổi, bổ sung quy định về yêu cầu kỹ thuật và duy trì trữ lượng nước chữa cháy theo quy định. Cụ thể, phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Không duy trì đủ số lượng hoặc không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật theo quy định của phương tiện chữa cháy thông dụng, dụng cụ phá dỡ thô sơ đã được trang bị, lắp đặt; không duy trì trữ lượng nước chữa cháy theo quy định.
Mức phạt tiền quy định ở trên là mức phạt được áp dụng đối với một hành vi vi phạm hành chính của cá nhân. Hộ gia đình, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư vi phạm các quy định bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân vi phạm hành chính.
Thành lập Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương
Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 9/2026/QĐ-TTg ngày 6/3/2026 thành lập và ban hành Quy chế hoạt động Quỹ phòng thủ dân sự trung ương.
Quyết định nêu rõ: Thành lập Quỹ phòng thủ dân sự trung ương để tiếp nhận, quản lý, sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước; nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự cấp tỉnh về Quỹ phòng thủ dân sự trung ương theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ và nguồn điều tiết từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách có liên quan đến hoạt động ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa.
Quỹ Phòng thủ dân sự trung ương do Bộ Quốc phòng quản lý. Địa vị pháp lý của Quỹ theo quy định tại khoản 1 Điều 23 Nghị định số 200/2025/NĐ-CP ngày 9 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng thủ dân sự. Bộ máy quản lý Quỹ sử dụng quân nhân thuộc Bộ Quốc phòng do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định. Quỹ hoạt động không vì mục đích lợi nhuận.
Quỹ có nhiệm vụ hỗ trợ các hoạt động phòng thủ dân sự mà ngân sách nhà nước chưa đầu tư hoặc đầu tư nhưng chưa đáp ứng yêu cầu; tiếp nhận, quản lý, sử dụng các nguồn tài chính; thực hiện chế độ báo cáo, kế toán theo quy định tại Nghị định này và pháp luật liên quan.
Quỹ phải chấp hành việc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật; công bố công khai về quy chế hoạt động, kết quả hoạt động của Quỹ phòng thủ dân sự, báo cáo tình hình thực hiện quỹ theo quy định tại Quyết định này và pháp luật liên quan.
Nguồn thu của Quỹ từ các nguồn tài chính sau đây: Đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước; Nguồn điều tiết từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách có liên quan đến hoạt động ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa; Nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự cấp tỉnh về Quỹ phòng thủ dân sự trung ương theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ; Thu lãi từ tài khoản tiền gửi.
Nội dung chi của Quỹ theo quy định tại Điều 27 Nghị định số 200/2025/NĐ-CP ngày 9 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng thủ dân sự. Quyết định số 9/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 20/4/2026.
Hộ kinh doanh phải thông báo tài khoản ngân hàng cho cơ quan thuế
Thông tư 18/2026 của Bộ Tài chính quy định về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Trong đó điều 4 Thông tư quy định về hồ sơ thông báo doanh thu, kê khai thuế với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đang hoạt động thuộc đối tượng quy định tại điểm b khoản 4 điều 17 Nghị định 68/2026 gửi thông báo số tài khoản/số hiệu ví điện tử theo mẫu ban hành kèm theo thông tư, chậm nhất là ngày 20/4.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đang hoạt động thuộc đối tượng quy định tại điểm a khoản 4 điều 17 Nghị định 68/2026 gửi thông báo số tài khoản/số hiệu ví điện tử theo mẫu, kèm theo tờ khai thuế đầu tiên của năm 2026.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mới ra kinh doanh gửi thông báo số tài khoản/số hiệu ví điện tử theo mẫu, kèm theo thông báo doanh thu hoặc tờ khai thuế đầu tiên của năm 2026.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi thay đổi thông tin số tài khoản/số hiệu ví điện tử thì thông báo cho cơ quan thuế. Hộ kinh doanh đã nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc phương pháp kê khai trong năm 2025 có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống thì phải gửi thông báo số tài khoản/số hiệu ví điện tử chậm nhất là ngày 20/4.
