Anh L.T.N (41 tuổi, ở Hà Nội) gần đây xuất hiện tình trạng ăn uống không ngon miệng, người mệt mỏi nên đi khám sức khỏe. Anh cho biết, bản thân trước đó không có mắc các bệnh lý mãn tính nào và thi thoảng có đi khám sức khỏe định kỳ.
Với tình trạng trên, qua thăm khám, xét nghiệm và chụp chiếu, siêu âm bác sĩ phát hiện gan có tổn thương, chỉ số bạch cầu ái toan tăng cao, men gan tăng. Với kết quả trên, anh N vô cùng lo lắng, vì sợ bị u hay ung thư gan. Qua khai thác tiền sử được biết, bệnh nhân không hút thuốc lá, ít dùng rượu bia và ăn nhiều rau xanh.
“Những lần đi khám trước, bác sĩ khuyến cáo nên ăn nhiều rau xanh, ít đồ chiên rán, hạn chế thịt đỏ… vì tôi bị chớm gan nhiễm mỡ, rối loạn lipid nhẹ. Do vậy, tôi thay đổi chế độ ăn khi ăn rau nhiều hơn, ngoài chế biến chín, tôi có sử dụng các loại rau sống thông dụng vì nghĩ rằng như vậy sẽ giảm mỡ, mát gan hơn”, anh N chia sẻ.
Hình ảnh gan bị tổn thương do sán lá gan lớn của bệnh nhân qua hình ảnh chiếu chụp. Ảnh: BSCC.
Từ những chia sẻ trên, bác sĩ đã khai thác sâu hơn về những loại rau sống anh L thường ăn, trong đó có các loại rau thủy sinh như rau ngổ, rau muống và một số loại rau thơm khác, nhưng không tẩy giun thường xuyên.
Để làm rõ chẩn đoán, bác sĩ chỉ định anh N chụp cộng hưởng từ (MRI) ổ bụng, kết quả phát hiện nhiều ổ tổn thương khu trú gan phải, dạng hoại tử dịch hóa nhiều ổ, nghi ngờ do ký sinh trùng. Đồng thời, xét nghiệm chuyên sâu xác nhận dương tính với sán lá gan lớn và giun lươn. Với kết quả trên, anh N được kê phác đồ điều trị ngoại trú và hẹn tái khám sau 1 tháng.
TS.BS Trần Huy Thọ, Phó Giám đốc thường trực Bệnh viện Đặng Văn Ngữ, Viện Sốt rét - ký sinh trùng, côn trùng Trung ương cho biết, sán lá gan là ký sinh trùng thường gặp, nguyên nhân thường do thói quen ăn đồ tái sống như gỏi cá dễ mắc sán lá gan nhỏ. Với sán lá gan lớn, nguyên nhân thường do ăn các loại rau sống thủy sinh như rau muống, rau ngổ, rau rút hoặc các loại rau cạn nhưng tưới bằng nước suối, ao hồ. Ngoài ra, ăn các loại ốc nước ngọt chưa nấu chín cũng có nguy cơ mắc sán lá gan lớn.
Đáng nói, khi bị sán lá gan ban đầu với triệu chứng mơ hồ, người bệnh dễ bị chẩn đoán nhầm. “Đã có trường hợp bị cắt một phần lá gan, suýt bị cắt gan do chẩn đoán nhầm sán lá gan sang các bệnh về gan khác như u gan, ung thư gan. Do vậy, khi có các tổn thương gan cần đi xét nghiệm để loại trừ sán lá gan lớn trước”, TS Trần Huy Thọ cho hay.
Rau thủy sinh như rau muống chẻ dễ nhiễm sán lá gan lớn. Ảnh minh họa.
ThS.BSNT Trần Văn Chiều, chuyên ngành Hóa sinh cũng cảnh báo, sán lá gan là bệnh ký sinh trùng nguy hiểm, lây truyền qua đường tiêu hóa khi con người ăn phải thức ăn hoặc nước uống có chứa trứng hay ấu trùng sán.
Tác nhân thường gặp đến từ các loại rau thủy sinh (rau nhút, rau cần, xà lách…), hoặc các món ăn chưa được nấu chín kỹ (tiết canh, gỏi cá, ốc sống, hàu sống...). Thói quen ăn uống truyền thống và xu hướng ẩm thực hiện đại (salad, sashimi, hải sản sống) nếu không đảm bảo vệ sinh, đều tạo điều kiện để ký sinh trùng xâm nhập cơ thể.
Theo các bác sĩ, việc ăn rau là tốt và cần thiết, giúp thanh lọc cơ thể, làm mát gan, giảm mỡ gan… nhưng cần phải ăn đúng, trong đó việc ăn rau khi được nấu chín là rất quan trọng. Ngoài ra, cũng không nên ăn các thực phẩm như cá, cua, ốc khi còn sống, nhất là gỏi cá dễ mắc sán lá gan nhỏ, cũng gây tổn thương gan.
Các loại ốc nước ngọt chưa nấu chín dễ nhiễm sán lá gan nhỏ. Ảnh minh họa.
Bác sĩ Chiều cảnh báo, khi nhiễm sán lá gan lớn có thể gây áp xe gan, hoại tử nhu mô gan; còn sán nhỏ thường gây viêm, tắc mật, sỏi mật, ung thư đường mật... Bởi vậy, việc phát hiện sớm và xử trí kịp thời đóng vai trò quan trọng quyết định mức độ điều trị bệnh thành công và dứt điểm. Các trường hợp nặng như tắc mật, áp xe gan có thể phải can thiệp nội soi, hoặc phẫu thuật dẫn lưu và loại bỏ ký sinh trùng.
Để phòng bệnh sán lá gan, bác sĩ đưa ra một số khuyến cáo sau đây:
- Rửa rau sạch, ngâm bằng nước muối hoặc dung dịch khử khuẩn, tránh ăn sống rau thủy sinh;
- Hải sản, thịt cần được nấu chín kỹ;
- Rửa tay với xà phòng trước khi chế biến và ăn uống;
- Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người thường xuyên ăn đồ sống, để sàng lọc và phát hiện sớm bất thường ở gan, đường mật.