Việc Harry Kane đoạt Quả bóng Vàng 2025/26 với chỉ 28 điểm nhiều hơn Kylian Mbappe đang gây nhiều xì xào trong chưa đầy 24 giờ qua. Kane xứng đáng với giải thưởng, nhưng việc Mbappe dẫn đầu cuộc đua rất lâu và chỉ thua sát nút như vậy, kèm theo thứ hạng điểm số cuối cùng, cho thấy rất nhiều bất cập của giải thưởng do France Football sở hữu.
Top 10 thứ hạng bầu Quả bóng Vàng 2026 (ảnh: L'Equipe)
1) Hiệu ứng World Cup
Không ít độc giả lúc này hẳn đã thấy sự xuất hiện của Rodri, hoặc Lionel Messi, trên hạng nhất của các lá phiếu bầu. Đây là một thực tế khá quen thuộc của Quả bóng Vàng: Anh có thể đá hay chỉ ở World Cup mà vẫn đủ để đoạt giải, thậm chí hay chỉ 3 trận (Paolo Rossi 1982), với lập luận rằng World Cup là giải đấu lớn nhất hành tinh và chỉ diễn ra 4 năm/lần.
Tuy nhiên, vấn đề là ngay cả những lá phiếu bị hiệu ứng World Cup chi phối cũng thiếu nhất quán trong lập trường bỏ phiếu. Messi hay Rodri có thể đứng nhất trong 1 lá phiếu, và cũng là lá phiếu đó bầu Ousmane Dembele ngay phía sau vì Dembele vô địch Cúp C1 cùng PSG. Đó là lá phiếu của nhà báo Luo Ming của Trung Quốc, và đó mới chỉ là 1 ví dụ.
Zdravko Reic, nhà báo đại diện cho Croatia, đã bầu Quả bóng Vàng từ năm 1992 đến nay và có vẻ ông này đã không còn bận tâm lắm đến bóng đá cấp CLB. Lá phiếu của Reic bầu toàn các cầu thủ đá hay ở World Cup, trong đó Ferran Torres xếp trên Mbappe, trong khi Kane xếp thứ 6 dù số bàn thắng nhiều hơn Torres. Tương tự là Stanislav Hrabe của CH Czech, người xếp Kane tận thứ 10.
2) Áp lực hậu trường
Nhà báo nước nào thiên vị cầu thủ nước đó là điều dễ hiểu. Nhưng chúng ta có một trường hợp khác lạ: Jose Felix Diaz là nhà báo đại diện cho Tây Ban Nha để bầu Quả bóng Vàng và ông này đã chọn Kylian Mbappe xếp hạng nhất trong lá phiếu của mình. Quyết định này gây ra phản ứng dữ dội ngay trên tờ AS, tờ báo của Diaz.
Jose Felix Diaz của tờ AS
Không ít độc giả AS chỉ trích việc Diaz bầu cho Mbappe, trong một năm TBN vô địch World Cup và có những cầu thủ như Rodri hay Yamal cũng tỏa sáng ở cấp CLB. Điểm nhấn là việc tờ AS (cùng với Marca) từ lâu đã được biết đến là cái loa tuyên truyền không chính thức của Real Madrid, thậm chí việc chọn tổng biên tập của hai tờ này cũng bị chủ tịch Florentino Perez của Real Madrid thao túng.
Diaz đã giải thích lựa chọn top 3 của mình trong một video trên tờ AS và nhanh chóng bị fan bóc mẽ. Diaz giải thích rằng Mbappe là lựa chọn xứng đáng vì đoạt 3 giải thưởng ghi bàn trong mùa qua, nhưng đồng thời nói không xếp hạng nhất Kane cho vì không có 2 danh hiệu lớn là Champions League và World Cup (mặc dù Mbappe cũng không có luôn cả 2).
3) Nhất bên trọng, nhất bên khinh
Michael Olise chỉ được 296 điểm và xếp thứ 9, chỉ hơn mỗi Fabian Ruiz trong top 10. Olise đã lọt vào đội hình tiêu biểu cả Champions League lẫn World Cup, phá kỷ lục kiến tạo trong 1 mùa giải ở mọi đấu trường và lập luôn kỷ lục kiến tạo ở 1 kỳ World Cup. Olise kết thúc mùa ở mọi cấp độ với 62 lần tham gia vào các bàn thắng, mà không hề 1 lần đá penalty.
Trường hợp của Olise là đáng bàn vì Olise là một trong 3 cầu thủ Pháp, và 1 trong 2 cầu thủ Bayern, góp mặt trong top 10, khiến lá phiếu dành cho anh bị chia sẻ vì những người bỏ phiếu chú ý tới các cầu thủ Pháp/Bayern khác. Tương tự, Jude Bellingham đã rơi hẳn ra khỏi top 10 vì Kane và Mbappe gây chú ý hơn, dù Bellingham thực tế đá nổi hơn Kane ở World Cup.
4) Hệ thống điểm vô lý
Một điều đáng buồn cho trường hợp của Olise, đó là mặc dù anh xếp quá thấp so với mùa giải mình đã có, chính điều đó lại giúp Kane đoạt giải. Nếu có khoảng 30 nhà báo khác bỏ phiếu bầu cho Olise trong top 3, nhiều khả năng Kane sẽ mất điểm và để thua Mbappe.
Đó là thực tế khắc nghiệt của thể thức bầu QBV, rằng ngoài top 3 phản ánh gần đúng lá phiếu bầu, phần còn lại gần như là vớ vẩn và không cho thấy sự xứng đáng về mặt xếp hạng. Julian Quinones hơn điểm William Saliba là điều khá điên rồ, và thậm chí có thể nói rằng Bruno Fernandes có 5 điểm và xếp thứ 27 nhưng xứng đáng xếp cao hơn Vinicius (26 điểm, xếp thứ 17).
| Thứ hạng ngoài top 10 11) Jude Bellingham, 107 điểm 12) Pau Cubarsi, 101 13) Achraf Hakimi, 65 14) Vitinha, 59 15) Declan Rice, 57 16) Ferran Torres, 44 17) Vinicius Jr., 26 18) Marc Cucurella, 16 19) Joao Neves, 15 20) Willian Pacho, 12 21) Gabriel, 11 22) Lautaro Martinez, 11 23) Nuno Mendes, 8 24) Luis Diaz, 8 25) Marquinhos, 7 26) Dayot Upamecano, 5 27) Bruno Fernandes, 5 28) Julian Quinones, 4 29) Sadio Mané, William Saliba, cùng 2 điểm |
Cuộc chơi hên xui
Chúng ta đã có thể thấy cả đống khía cạnh bất cập của Quả bóng Vàng. Giải thưởng này đúng là uy tín và lâu đời, nhưng không có giải thưởng bỏ phiếu nào tránh khỏi tranh cãi và Quả bóng Vàng cũng không ngoại lệ.
Nhưng France Football có thể thay đổi thế nào cho hợp lý hơn? Thực ra nhiều năm nay tạp chí này đã thường xuyên thay đổi để duy trì tính khách quan nhất có thể cho giải, như vụ họ thay nhà báo đại diện cho Argentina năm 2024 vì thiên vị bầu cả 3 cầu thủ Argentina cho Quả bóng Vàng 2023. Tuy nhiên sự thiên vị là điều thường thấy trong ứng cử con người và France Football không thể tránh được điều đó.
Gerd Zeise, cựu HLV người Đức của tuyển Myanmar, bầu top 3 Quả bóng Vàng 2015 gồm 2 cầu thủ Đức và 1 cầu thủ đá nửa đầu năm ở Đức
Nếu giải này chuyển sang cho cầu thủ hay HLV bầu, vấn đề tương tự cũng không thay đổi. Chúng ta đã được thấy điều đó từ lúc QBV được đồng tổ chức bởi FIFA, trong đó có lá phiếu nổi tiếng của HLV người Đức Gerd Zeise dẫn dắt tuyển Myanmar cho Quả bóng Vàng 2015: 1) Kevin De Bruyne, 2) Toni Kroos, 3) Thomas Muller. Chọn 3 cầu thủ thì tới 2 người Đức, và 1 người đá nửa năm đầu tại Đức.
Do đó các cầu thủ và dư luận cũng chẳng nên quá bận tâm với Quả bóng Vàng làm gì khi mọi thứ đều rất hên xui và phụ thuộc vào ý thức người bầu. Hãy như Erling Haaland, 3 năm nay không đến dự Gala và chỉ xem giải như một thứ “có càng tốt, không có cũng chẳng sao”.